black bittern

કાળો બગલો (Black Bittern), જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Ixobrychus flavicollis છે, તે એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયાના ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ પક્ષી છે. આ પક્ષી તેની શાંત અને એકાંતપ્રિય જીવનશૈલી માટે જાણીતું છે.

કાળો બગલો લગભગ ૫૮ સેમી લંબાઈ ધરાવતું મધ્યમ કદનું પક્ષી છે. પુખ્ત પક્ષીનો ઉપરનો ભાગ સંપૂર્ણપણે કાળો હોય છે, જ્યારે ગરદનની બાજુઓ પીળા રંગની હોય છે. તેની ચાંચ લાંબી અને પીળી હોય છે. નીચેનો ભાગ સફેદ અને કથ્થઈ રંગની પટ્ટીઓવાળો હોય છે. બચ્ચાઓ પુખ્ત પક્ષી જેવા જ દેખાય છે, પરંતુ તેમનો રંગ કાળાને બદલે ઘેરો કથ્થઈ હોય છે.

આ પક્ષી મુખ્યત્વે ગીચ ભેજવાળી જગ્યાઓ, નદી કિનારાના નેતરના જંગલો (reedbeds) અને પાણીમાં ડૂબેલી ઝાડીઓમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે. તે ભારત, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકાથી લઈને ચીન અને ઇન્ડોનેશિયા સુધી વ્યાપકપણે જોવા મળે છે.

કાળા બગલાનો મુખ્ય ખોરાક માછલીઓ, જંતુઓ અને ઉભયજીવીઓ (જેમ કે દેડકા) છે. તે શિકાર કરવા માટે ખૂબ જ ધીરજથી પાણીના કિનારે રાહ જુએ છે.

તેઓ તેમનો માળો પાણીની સપાટીથી ઉપર ઝાડીઓમાં અથવા નેતરના ઝુંડમાં બનાવે છે. માળો લાકડીઓ અને પાંદડાઓમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તેઓ મુખ્યત્વે સ્થાયી પક્ષીઓ છે, પરંતુ ઉત્તરના કેટલાક પક્ષીઓ ટૂંકા અંતરનું સ્થળાંતર કરે છે.

કાળો બગલો મુખ્યત્વે નિશાચર (રાત્રિચર) અને સંધ્યાકાળ દરમિયાન સક્રિય રહેતું પક્ષી છે. તે દિવસ દરમિયાન ગીચ સ્વેમ્પ્સમાં છુપાયેલું રહે છે અને પરોઢ કે સાંજ સમયે અથવા વાદળછાયા વાતાવરણમાં ઉડતું જોવા મળે છે.

હાલમાં આ પક્ષીની સ્થિતિ સ્થિર માનવામાં આવે છે, પરંતુ જળપ્લાવિત વિસ્તારો (wetlands) અને નેતરના જંગલોના વિનાશને કારણે તેમના આવાસ પર જોખમ રહેલું છે.

1. તે Ixobrychus પ્રજાતિનું સૌથી મોટું પક્ષી છે.
2. ઉડતી વખતે તેની કાળી પીઠ તેને અન્ય બગલાઓથી અલગ પાડે છે અને સરળતાથી ઓળખી શકાય છે.
3. તે ખૂબ જ શરમાળ પક્ષી છે અને માનવીય ગતિવિધિઓથી દૂર રહેવા માટે ગીચ વનસ્પતિમાં છુપાઈ જાય છે.

• આ પક્ષીને જોવા માટે વહેલી સવારે અથવા સાંજના સમયે જળાશયો પાસે જાઓ.
• શાંતિ જાળવો અને ધીરજ રાખો, કારણ કે તે સહેજ અવાજથી પણ છુપાઈ જાય છે.
• વાદળછાયા વાતાવરણમાં આ પક્ષી દિવસ દરમિયાન પણ જોવા મળવાની શક્યતા રહે છે.

કાળો બગલો એ પ્રકૃતિનું એક સુંદર અને રહસ્યમય સર્જન છે. તેની અનોખી જીવનશૈલી અને દેખાવ તેને પક્ષીપ્રેમીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનાવે છે. તેના સંરક્ષણ માટે જળપ્લાવિત વિસ્તારોની જાળવણી અત્યંત આવશ્યક છે.