oriental magpie robin

Copsychus saularis

Last update: 25 Jan 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Oriental Magpie Robin ની પાયાની માહિતી

Scientific Name	Copsychus saularis
Status	LC ઓછી ચિંતા
Size	20-20 cm (8-8 inch)
Colors	Blue White
Type	Perching Birds
Family	Old World Flycatchers and Chats

અન્ય ભાષાઓમાં Oriental Magpie Robin ના નામ

assamese	দহিকতৰা
bengali	দোয়েল পাখি
gujarati	દૈયડ
hindi	दहियर, काली सुई चिड़िया
kannada	ಮಡಿವಾಳ
malayalam	മണ്ണാത്തിപ്പുള്ള്
marathi	दयाळ, डोमिंगा
nepali	धोबिनी चरा
punjabi	ਧਿਆਲ ਚਿੜੀ
sanskrit	श्रीवद, दहियक, कालकण्ठ कलविङ्क
tamil	வண்ணாத்திக்குருவி

પરિચય

દેવચકલી (Oriental Magpie Robin) એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું એક અત્યંત સુંદર અને મધુર અવાજ ધરાવતું પક્ષી છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Copsychus saularis છે. આ પક્ષી તેના ગાયન અને વિશિષ્ટ દેખાવ માટે પક્ષીપ્રેમીઓમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે.

શારીરિક દેખાવ

આ પક્ષી આશરે ૨૦ સેમી લાંબું હોય છે. તેનો રંગ મુખ્યત્વે કાળો અને સફેદ હોય છે. નર પક્ષીનો ઉપરનો ભાગ ચમકતો કાળો અને પેટનો ભાગ સફેદ હોય છે, જ્યારે માદા પક્ષીમાં કાળો રંગ થોડો ઝાંખો અથવા રાખોડી હોય છે. તેની લાંબી પૂંછડી ઘણીવાર ઊંચી રહે છે, જે તેની ખાસ ઓળખ છે.

રહેઠાણ

દેવચકલી સામાન્ય રીતે બગીચાઓ, પાર્ક, ખેતરો અને ખુલ્લા જંગલોમાં જોવા મળે છે. તે માનવ વસાહતોની આસપાસ રહેવું વધુ પસંદ કરે છે. તે દરિયાકાંઠાના મેન્ગ્રોવ્સથી લઈને ૨૦૦૦ મીટરની ઊંચાઈ સુધીના પહાડી વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી શકે છે.

આહાર

તેનો મુખ્ય ખોરાક જીવજંતુઓ છે જે તે જમીન પરથી પકડે છે. તે કીડા, અળસિયા, ગોકળગાય અને નાની ગરોળીઓ પણ ખાય છે. આ ઉપરાંત, તે ફૂલોનો રસ (nectar) અને ક્યારેક વનસ્પતિના ભાગોનો પણ આહાર તરીકે ઉપયોગ કરે છે.

પ્રજનન અને માળો

પ્રજનન કાળ દરમિયાન નર દેવચકલી ખૂબ જ મધુર ગીતો ગાય છે. તેઓ ઝાડની બખોલમાં, દીવાલોના કાણામાં અથવા માનવ નિર્મિત માળાઓમાં પોતાનો માળો બનાવે છે. માળો સામાન્ય રીતે ઘાસ અને પાતળા મૂળિયાંમાંથી બનાવવામાં આવે છે.

વર્તન

આ પક્ષી ખૂબ જ સક્રિય અને ચપળ હોય છે. તે જમીન પર ખોરાક શોધતી વખતે તેની પૂંછડી વારંવાર ઉપર-નીચે હલાવે છે. તે પોતાના વિસ્તાર (Territory) માટે ખૂબ જ રક્ષણાત્મક હોય છે અને અન્ય પક્ષીઓને પોતાના વિસ્તારમાં આવતા રોકે છે.

સંરક્ષણ સ્થિતિ - LC ઓછી ચિંતા

દેવચકલી હાલમાં 'Least Concern' (ઓછી ચિંતાજનક) શ્રેણીમાં આવે છે. તેની વસ્તી સમગ્ર એશિયામાં પૂરતા પ્રમાણમાં છે અને હાલમાં તેના અસ્તિત્વ પર કોઈ મોટો ખતરો નથી.

રસપ્રદ તથ્યો

દેવચકલી બાંગ્લાદેશનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે.
પહેલા તેને 'થ્રશ' પરિવારમાં રાખવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ હવે તે 'ઓલ્ડ વર્લ્ડ ફ્લાયકેચર' પરિવારનો સભ્ય ગણાય છે.
તે તેના સુંદર અવાજ અને અન્ય પક્ષીઓની નકલ કરવાની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે.
એક સમયે તેને પાંજરામાં રાખવા માટે પકડવામાં આવતું હતું કારણ કે તેનું ગાયન ખૂબ જ લોકપ્રિય હતું.

પક્ષી નિરીક્ષકો માટે ટીપ્સ

જો તમે દેવચકલીને જોવા માંગતા હોવ, તો વહેલી સવારે તમારા ઘરની નજીકના બગીચા કે પાર્કની મુલાકાત લો. તે ઘણીવાર ઊંચી જગ્યાએ બેસીને ગીતો ગાતું જોવા મળે છે. તેની લાંબી અને ઊંચી રહેતી પૂંછડીથી તેને ઓળખવું ખૂબ જ સરળ છે.

નિષ્કર્ષ

નિષ્કર્ષમાં, દેવચકલી એ આપણા પર્યાવરણનું એક અનિવાર્ય અંગ છે. તે માત્ર કીટકોનું નિયંત્રણ કરીને ખેતીમાં મદદ નથી કરતું, પરંતુ તેની હાજરી અને મધુર અવાજથી પ્રકૃતિને વધુ જીવંત બનાવે છે.