plum headed parakeet

Himalayapsitta cyanocephala

Last update: 04 Aug 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Plum Headed Parakeet ની પાયાની માહિતી

Scientific Name	Himalayapsitta cyanocephala
Status	LC ઓછી ચિંતા
Size	33-36 cm (13-14 inch)
Colors	Green Purple
Type	Perching Birds
Family	Parrots

અન્ય ભાષાઓમાં Plum Headed Parakeet ના નામ

assamese	মথুৰা, মথুৰা ভাটৌ
bengali	লালমাথা টিয়া, চন্দনা টিয়া
french	Perruche à tête prune
gujarati	તુઈ, તુઈ પોપટ
hindi	तुइयाँ, गाजर सिर तोता
kannada	ಗಿಳಿ, ಗುಲಾಬಿ ತಲೆಯ ಗಿಳಿ
malayalam	തത്ത, പൂന്തത്ത
marathi	तुई, तुई पोपट
nepali	बयर सुगा, पहाडी सुगा
oriya	ଶୁଆ, କଣ୍ଟିଆ ଶୁଆ
punjabi	ਤੂਤੀਆਂ, ਲਾਲ ਸਿਰ ਤੋਤਾ
sanskrit	शुकः, रक्तशिरश्शुकः
spanish	Cotorra ciruela, Periquito ciruela
tamil	செந்தலைக்கிளி, பூந்தலைக்கிளி
telugu	చిలుక, రామచిలుక

પરિચય

તુઈ (Plum-headed Parakeet) એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું એક અત્યંત સુંદર અને આકર્ષક પક્ષી છે. આ પક્ષી તેની વિશિષ્ટ રંગીન છાપ અને શાંત સ્વભાવ માટે જાણીતું છે. તે પોપટના કુળનું સભ્ય છે અને તેને જોવું એ પક્ષી પ્રેમીઓ માટે એક લ્હાવો છે.

શારીરિક દેખાવ

આ પક્ષીનું કદ આશરે ૩૩ થી ૩૭ સેમી (પૂંછડી સહિત) હોય છે. નર તુઈનું માથું લાલ-જાંબલી (પ્લમ) રંગનું હોય છે, જે ગળા પાસે કાળી પટ્ટીથી ઘેરાયેલું હોય છે. માદાનું માથું ભૂખરા-વાદળી રંગનું હોય છે અને તેમાં કાળી પટ્ટી હોતી નથી. તેમનું શરીર મુખ્યત્વે લીલા રંગનું હોય છે અને પૂંછડી લાંબી તેમજ છેડે સફેદ રંગની હોય છે.

રહેઠાણ

તુઈ સામાન્ય રીતે ખુલ્લા જંગલો, પાનખર જંગલો, બગીચાઓ અને ખેતીલાયક જમીનોમાં જોવા મળે છે. તેઓ ગીચ જંગલોને બદલે એવા વિસ્તારો પસંદ કરે છે જ્યાં ઝાડ અને ખુલ્લી જગ્યા બંને હોય.

આહાર

તુઈનો મુખ્ય ખોરાક નીચે મુજબ છે:

ફળો: જામફળ, અંજીર અને અન્ય જંગલી ફળો.
બીજ: વિવિધ પ્રકારના અનાજ અને સૂર્યમુખીના બીજ.
ફૂલોનો રસ: વસંતઋતુમાં તેઓ ફૂલોના મધનું સેવન કરે છે.
નટ્સ: બદામ અને અન્ય કઠણ કવચવાળા બીજ.

પ્રજનન અને માળો

તેમની સંવર્ધન ઋતુ મુખ્યત્વે જાન્યુઆરી થી એપ્રિલ સુધીની હોય છે. તેઓ ઝાડના થડમાં કુદરતી પોલાણમાં અથવા લક્કડખોદ દ્વારા છોડી દેવામાં આવેલા માળાઓમાં પોતાનું રહેઠાણ બનાવે છે. માદા એક સમયે ૪ થી ૬ સફેદ ઈંડા મૂકે છે.

વર્તન

તુઈ ખૂબ જ સામાજિક પક્ષી છે. તેઓ મોટાભાગે નાના ટોળામાં જોવા મળે છે. ઉડતી વખતે તેઓ ખૂબ જ ઝડપી હોય છે અને 'ટુઈ-ટુઈ' જેવો વિશિષ્ટ અવાજ કરે છે, જેના પરથી તેમનું નામ 'તુઈ' પડ્યું છે.

સંરક્ષણ સ્થિતિ - LC ઓછી ચિંતા

આઈયુસીએન (IUCN) ની રેડ લિસ્ટ મુજબ, તુઈને 'Least Concern' (ઓછી ચિંતાજનક) શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે. જોકે, વધતા જતા શહેરીકરણ અને રહેઠાણના વિનાશને કારણે તેમની વસ્તી પર અસર થઈ શકે છે.

રસપ્રદ તથ્યો

નર અને માદાના માથાના રંગમાં તફાવત હોવાથી તેમને ઓળખવા ખૂબ જ સરળ છે.
તેમની પૂંછડી શરીરના અડધા ભાગ જેટલી લાંબી હોઈ શકે છે.
અન્ય પોપટની તુલનામાં તેઓ ઓછા અવાજ કરે છે અને વધુ શાંત હોય છે.
તેઓ ખૂબ જ કુશળ ઉડાન ભરી શકે છે અને હવામાં ઝડપથી દિશા બદલી શકે છે.

પક્ષી નિરીક્ષકો માટે ટીપ્સ

સમય: વહેલી સવારે અથવા સૂર્યાસ્તના સમયે આ પક્ષીઓ સૌથી વધુ સક્રિય હોય છે.
શાંતિ: પક્ષી નિરીક્ષણ દરમિયાન શાંતિ જાળવવી, કારણ કે તેઓ જલ્દી ગભરાઈ જાય છે.
સાધન: તેમના સુંદર રંગો જોવા માટે સારા બાયનોક્યુલરનો ઉપયોગ કરો.

ખાસ સલાહ: આ પક્ષીને તેના કુદરતી રહેઠાણમાં નજીકથી અને સ્પષ્ટ રીતે જોવા માટે, 8x42 ક્ષમતાવાળા બાયનોક્યુલર (દૂરબીન) અથવા ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરવાની ખાસ સલાહ આપવામાં આવે છે.

- [અહીં અમારા દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા શ્રેષ્ઠ સાધનો જુઓ]

નિષ્કર્ષ

તુઈ એ ભારતીય પ્રકૃતિનું એક અનમોલ રતન છે. તેની સુંદરતા અને શાંત સ્વભાવ તેને અન્ય પક્ષીઓથી અલગ પાડે છે. જો આપણે આપણા પર્યાવરણનું જતન કરીશું, તો આ સુંદર પક્ષીઓ આવનારી પેઢીઓ માટે પણ આકાશની શોભા બની રહેશે.