purple sunbird

Cinnyris asiaticus

Last update: 31 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Purple Sunbird ની પાયાની માહિતી

Scientific Name	Cinnyris asiaticus
Status	LC ઓછી ચિંતા
Size	10-10 cm (4-4 inch)
Colors	Purple Blue
Type	Perching Birds
Family	Sunbirds

અન્ય ભાષાઓમાં Purple Sunbird ના નામ

bengali	নীলটুনি
gujarati	જાંબલી શક્કરખરો
hindi	फुलचूही
kannada	ನೇರಳೆ ಸೂರಕ್ಕಿ
malayalam	കറുപ്പൻ തേൻകിളി
marathi	जांभळा शिंजीर, जांभळा सूर्यपक्षी, चुमका, फुलचुखी
nepali	कालोबुङ्गेचरा
sanskrit	पुष्पंधय
tamil	ஊதாத் தேன்சிட்டு

પરિચય

જાંબલી શક્કરખોરો (Purple Sunbird), જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Cinnyris asiaticus છે, તે એક નાનું અને અત્યંત સક્રિય પક્ષી છે. આ પક્ષી તેની લાંબી ચાંચ અને ફૂલોમાંથી રસ પીવાની આદતને કારણે જાણીતું છે. તે ભારતીય ઉપખંડમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતું પક્ષી છે.

શારીરિક દેખાવ

આ પક્ષીનું કદ આશરે 10 સેમી હોય છે. પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન, નર પક્ષી ચમકદાર ધાતુ જેવો જાંબલી અને કાળો રંગ ધરાવે છે, જે સૂર્યપ્રકાશમાં અદભૂત દેખાય છે. માદા પક્ષી ઉપરના ભાગે જૈતૂન-ભૂરા (olive-brown) રંગની અને નીચેના ભાગે પીળા રંગની હોય છે. બિન-પ્રજનન કાળમાં નર પણ માદા જેવો જ દેખાય છે, પરંતુ તેના ગળા પર કાળી પટ્ટી હોય છે.

રહેઠાણ

જાંબલી શક્કરખોરો મુખ્યત્વે બગીચાઓ, ખેતરો, ખુલ્લા જંગલો અને શહેરી વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તેઓ આફ્રિકાના ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોથી લઈને ભારત અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા સુધી ફેલાયેલા છે. તેઓ ફૂલોની મોસમ મુજબ ટૂંકા અંતરનું સ્થળાંતર પણ કરે છે.

આહાર

તેમનો મુખ્ય ખોરાક ફૂલોનો રસ (Nectar) છે.
તેઓ ક્યારેક નાના ફળો, બેરી અને દ્રાક્ષ પણ ખાય છે.
બચ્ચાઓના ઉછેર દરમિયાન તેઓ નાના જીવજંતુઓ અને કરોળિયાનો શિકાર કરે છે.
તેઓ હમિંગબર્ડની જેમ હવામાં સ્થિર રહીને અથવા ફૂલ પર બેસીને રસ પીવે છે.

પ્રજનન અને માળો

તેમની મુખ્ય પ્રજનન ઋતુ ચોમાસા પહેલા (એપ્રિલથી જૂન) હોય છે. માદા પક્ષી લટકતી થેલી જેવો માળો બનાવે છે, જેમાં કરોળિયાના જાળા, ઝાડની છાલ અને ઘાસનો ઉપયોગ થાય છે. માળો ઘણીવાર કાંટાળા છોડ અથવા માનવ વસાહતોની નજીક લટકતો જોવા મળે છે. માદા સામાન્ય રીતે બે ઈંડા મૂકે છે અને તે જ તેનું સેવન કરે છે.

વર્તન

આ પક્ષીઓ ખૂબ જ વાચાળ (vociferous) હોય છે અને 'ચવિટ' કે 'ચવિંગ' જેવો અવાજ કરે છે. તેઓ ખૂબ જ ઝડપથી ઉડે છે અને ખોરાક લેતી વખતે સતત તેમની પાંખો ફફડાવે છે. તેઓ પરાગનયન (pollination) ની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

સંરક્ષણ સ્થિતિ - LC ઓછી ચિંતા

જાંબલી શક્કરખોરોની વસ્તી ઘણી મોટી અને સ્થિર છે, તેથી આઈયુસીએન (IUCN) ની લાલ યાદીમાં તેને 'Least Concern' (ઓછી ચિંતાજનક) શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.

રસપ્રદ તથ્યો

નર શક્કરખોરો પ્રજનન કાળમાં પોતાની પાંખો ફફડાવીને અને ગીતો ગાઈને માદાને આકર્ષે છે.
તેઓ કેદમાં (captivity) લગભગ 22 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે.
તેઓ ક્યારેક ફૂલોના પાયામાંથી કાણું પાડીને રસ ચોરી લે છે.
તેમના માળામાં અંદરની જગ્યા બનાવવા માટે તેઓ પોતાની પાંખો ખોલીને ગોળ ફરે છે.

પક્ષી નિરીક્ષકો માટે ટીપ્સ

આ પક્ષીને જોવા માટે સવારના સમયે ફૂલોવાળા બગીચાની મુલાકાત લો.
તેમના લાક્ષણિક અવાજને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કરો.
નર પક્ષીની જાંબલી ચમક જોવા માટે સૂર્યપ્રકાશની દિશામાં અવલોકન કરો.

નિષ્કર્ષ

જાંબલી શક્કરખોરો આપણા પર્યાવરણનો એક અભિન્ન હિસ્સો છે. તે માત્ર બગીચાની શોભા જ નથી વધારતા, પણ પરાગનયન દ્વારા કુદરતને પણ મદદ કરે છે. આ નાના પક્ષીનું સંરક્ષણ આપણા બગીચાઓમાં ફૂલોના છોડ વાવીને કરી શકાય છે.