Perching Birds
avatar
Photo by Admin
Not available

Dark-necked Tailorbird

Orthotomus atrogularis

Last update: 03 Apr 2026

Dark-necked Tailorbird の基本情報

Scientific NameOrthotomus atrogularis
Status LC 低懸念
Size11-13 cm (4-5 inch)
Colors
Green
Grey
Type
Perching Birds
type
FamilyCisticolas and allies

はじめに

ノドグロサイホウチョウOrthotomus atrogularis)は、セッカ科に属する魅力的な鳥で、その隠れ上手な性質と驚くべき巣作りの習性で知られています。全長11〜13センチと小型で、鳥類学者やバードウォッチャーにとって喜ばしい観察対象です。主に東南アジアの熱帯地方に生息し、その名は喉の周りにある特徴的な暗色の羽に由来しており、鮮やかな緑色の背中と美しいコントラストを成しています。体は小さいものの、非常に活動的で鳴き声が大きく、姿を見るよりも先に声を聞くことが多い鳥です。活発な食虫鳥として害虫を抑制する役割を担っており、生息地において不可欠な存在です。ノドグロサイホウチョウのライフサイクルと生態学的要件を理解することは、アジアの森林の縁や低木地の生物多様性を知る貴重な手がかりとなります。バードウォッチングのベテランであれ、自然愛好家であれ、この鳥の複雑な行動は尽きることのない興味をそそり、最も小さな鳥類に見られる進化の妙を浮き彫りにしています。

外見・特徴

ノドグロサイホウチョウの外見は、上品で控えめな美しさが特徴です。小型の鳥で、体長は通常11〜13cmです。背面の羽は鮮やかなオリーブグリーンで、周囲の豊かな緑の葉に対して優れた保護色となります。対照的に、腹部は淡い灰白色をしており、木漏れ日に溶け込む柔らかなグラデーションを作ります。この種の名前の由来でもある最も決定的な特徴は、喉から胸の上部にかけて見られる暗色(しばしば黒灰色)の縞模様です。この暗い斑点は繁殖期のオスで特に顕著です。細く尖ったくちばしは葉から虫をついばむのに適しており、尾は比較的長く、頻繁に上に跳ね上げられます。翼は短く丸みを帯びており、密生した低木の中を素早く軽快に移動できます。全体的に細身で敏捷な体つきをしており、複雑な植物構造を容易に移動できるため、葉の茂みの中での隠密行動の達人といえます。

生息地

ノドグロサイホウチョウは、密生した低層の植生がある場所を好むため、さまざまな熱帯・亜熱帯環境で繁栄しています。原生林や二次林、森林の縁、荒廃した低木地で頻繁に見られます。さらに、この適応力の高い種は、マングローブや竹林、さらには植生豊かな庭園やプランテーションでも見かけることがあります。標高の高い山岳地帯は避け、湿度が一定している低地や丘陵地帯を好みます。こうした多様な生息地を利用することで、捕食者から身を隠しています。厚く葉の茂った隠れ家への依存は、保護と狩りの両面で不可欠であり、彼らは一日の大半を森林の中層から下層で過ごします。

食性

食虫鳥であるノドグロサイホウチョウは、昆虫の個体数を管理することで生態系において重要な役割を果たしています。食性は主にクモ、イモムシ、甲虫、アブラムシ、さまざまなハエ類などの小さな無脊椎動物です。活動的な採餌者であり、鋭く細いくちばしを使って葉の隙間や樹皮、花の中を探ります。細い枝の上を元気に飛び回り、葉の裏側に獲物がいないか確認する姿がよく見られます。時折、少量の蜜や小さな果実を食べることもありますが、主な栄養源は動物性タンパク質です。この専門的な採餌習慣により常に動き回っており、それがバードウォッチャーが彼らを見つけるための重要な行動指標となっています。

繁殖と営巣

ノドグロサイホウチョウの繁殖習慣は極めて独特で、サイホウチョウ(裁縫鳥)という名前の由来となっています。彼らは名建築家であり、クモの巣や植物の繊維を使って大きな生きた葉を縫い合わせ、巣を作ります。くちばしで葉の端に穴を開け、そこに結合材を通すことで、深く保護された袋状の巣を作り上げます。この袋の内側は、卵を保護するために細かい草や羽毛、毛などの柔らかい素材で覆われます。通常、メスは2〜4個の卵を産み、主にメスが抱卵します。オスは縄張りを守り、餌を運ぶことでメスをサポートします。このユニークな巣作り戦略は、脆弱な卵を捕食者から守るだけでなく、優れた断熱効果も提供しており、高度に進化させた生存技術を示しています。

習性・行動

ノドグロサイホウチョウは非常に精力的で落ち着きのない種です。餌を探して枝から枝へと絶えず飛び回るため、じっとしている姿はめったに見られません。鳴き声は大きく反復的で、鋭く高い「チープ」や「チーチー」という音が特徴的で、縄張りを主張し、つがいとコミュニケーションをとるために使われます。巣を守る際には大胆になることもありますが、基本的には恥ずかしがり屋で、危険を感じるとすぐに深い葉の中に隠れます。飛行は短く波打つような動きで、開けた場所を飛ぶよりも、隠れ場所から隠れ場所へ素早く移動することを好み、それが彼らの隠密な評判を維持しています。

保全状況 - LC 低懸念

現在、ノドグロサイホウチョウはIUCN(国際自然保護連合)によって「軽度懸念(LC)」に分類されています。東南アジアの広範囲にわたって個体数は安定しています。しかし、環境への脅威と無縁ではありません。森林破壊、農地拡大、都市開発による生息地の喪失は、長期的な生存リスクとなっています。彼らは特定の低木や森林の縁の植生に強く依存しているため、これらの地域の劣化は局所的な減少につながる可能性があります。このユニークな鳥が拡大する人間社会の中で生き続けるためには、継続的なモニタリングと生息地の保全努力が不可欠です。

面白い事実

  1. 巣は、クモの巣を使って文字通り葉を縫い合わせて作られます。
  2. 喉の暗色の斑点にちなんで名付けられており、この斑点は求愛中により目立ちます。
  3. 小さい体にもかかわらず、驚くほど大きく突き抜けるような声で鳴きます。
  4. 多くの農業害虫を食べるため、農家にとって非常に有益な存在です。
  5. サイホウチョウの尾は、しばしば垂直に「跳ね上げた」状態で保持されます。
  6. 単独で採餌することが多く、大きな群れで見かけることは稀です。
  7. オスは巣作りの材料をメスに運ぶことで巣作りを手伝います。

バードウォッチャーへのヒント

ノドグロサイホウチョウを見つけたいバードウォッチャーにとって、忍耐と鋭い耳が最高のツールです。体が小さく、密生した場所を好むため、姿を見る前に声を聞くことが多いからです。彼ら特有の反復する鳴き声を覚え、頻繁に立ち止まって茂みや木の中層をスキャンしてください。観察に最適なのは早朝で、この時間帯が最も活動的でよく鳴きます。彼らの緑色の羽は優れた保護色となるため、高品質の双眼鏡を使用して葉の中の動きを追跡してください。彼らは非常に臆病なので、急な動きは避けましょう。もし巣の候補地を見つけた場合は、彼らの繊細で手間のかかる「縫い合わされた巣」を乱さないよう、敬意を持って距離を保ってください。

まとめ

ノドグロサイホウチョウは、鳥類進化の驚異の証です。昆虫食という特殊な食性から、巣作りにおける独創的な建築能力まで、この鳥は東南アジアの生態系において重要なニッチを占めています。鮮やかな緑の羽と喉の際立った暗色の模様は、バードウォッチングに情熱を注ぐ人々にとってやりがいのある発見となるでしょう。現在、軽度懸念種とされていますが、森林の縁という生息環境の健全性については常に警戒が必要です。彼らが住む低木地や森林を保護することで、単一の種だけでなく、複雑で生物多様性に富んだ環境に依存する生命のネットワーク全体を保護することになります。サイホウチョウは、最も小さな生き物であっても地球の健康に大きく貢献していることを思い出させてくれます。人里離れた森で観察する場合でも、地元の公園で見かける場合でも、ノドグロサイホウチョウは複雑な行動と自然の美しさの世界を垣間見せてくれ、私たちに鳥の世界の驚異をより深く味わうよう誘っています。このガイドが、皆さんがこの素晴らしい鳥たちを探索し、観察し、そして次世代のために守り抜くインスピレーションとなることを願っています。

Dark-necked Tailorbird Distribution Map & Range

Official Distribution Data provided by
BirdLife International and Handbook of the Birds of the World (2025)

Share:

Previous
Next

Explore More Species in the Cisticolas and allies Family

13-14 cm
Aberdare Cisticola
Cisticola aberdare
10-12 cm
Ashy Cisticola
Cisticola cinereolus
ashy prinia
13-13 cm
ashy prinia
Prinia inornata
Ashy Tailorbird
10-12 cm
Ashy Tailorbird
Orthotomus ruficeps
11-12 cm
Bamenda Apalis
Apalis bamendae
12-14 cm
Banded Prinia
Prinia bairdii
11-13 cm
Bar-throated Apalis
Apalis thoracica
Bar-winged Prinia
12-14 cm
Bar-winged Prinia
Prinia familiaris
12-14 cm
Barred Wren-warbler
Calamonastes fasciolatus
Black-backed Cisticola
10-11 cm
Black-backed Cisticola
Cisticola eximius
Black-capped Apalis
11-12 cm
Black-capped Apalis
Apalis nigriceps
13-15 cm
Black-chested Prinia
Prinia flavicans
11-12 cm
Black-collared Apalis
Oreolais pulcher
Black-faced Apalis
11-12 cm
Black-faced Apalis
Apalis personata
14-16 cm
Black-faced Rufous-warbler
Bathmocercus rufus
12-13 cm
Black-headed Apalis
Apalis melanocephala
Black-headed Rufous-warbler
13-15 cm
Black-headed Rufous-warbler
Bathmocercus cerviniventris
Black-headed Tailorbird
11-13 cm
Black-headed Tailorbird
Orthotomus nigriceps
Black-lored Cisticola
13-14 cm
Black-lored Cisticola
Cisticola nigriloris
10-11 cm
Black-necked Eremomela
Eremomela atricollis
Black-tailed Cisticola
10-12 cm
Black-tailed Cisticola
Cisticola melanurus
11-12 cm
Black-throated Apalis
Apalis jacksoni
13-15 cm
Black-throated Prinia
Prinia atrogularis
10-12 cm
Bleating Camaroptera
Camaroptera brachyura
Boran Cisticola
13-14 cm
Boran Cisticola
Cisticola bodessa
12-13 cm
Briar Warbler
Oreophilais robertsi
Brown Prinia
13-15 cm
Brown Prinia
Prinia polychroa
12-13 cm
Brown-headed Apalis
Apalis alticola
Brown-tailed Apalis
11-12 cm
Brown-tailed Apalis
Apalis flavocincta
13-15 cm
Bubbling Cisticola
Cisticola bulliens
12-13 cm
Buff-bellied Warbler
Phyllolais pulchella
Buff-throated Apalis
11-12 cm
Buff-throated Apalis
Apalis rufogularis
9-10 cm
Burnt-necked Eremomela
Eremomela usticollis
Cambodian Tailorbird
11-12 cm
Cambodian Tailorbird
Orthotomus chaktomuk
12-14 cm
Carruthers's Cisticola
Cisticola carruthersi
11-12 cm
Chapin's Apalis
Apalis chapini
13-14 cm
Chattering Cisticola
Cisticola anonymus
Chestnut-crowned Tailorbird
11-13 cm
Chestnut-crowned Tailorbird
Orthotomus castaneiceps
Chestnut-throated Apalis
11-12 cm
Chestnut-throated Apalis
Apalis porphyrolaema
Chinese Prinia
13-15 cm
Chinese Prinia
Prinia sonitans
11-12 cm
Chirinda Apalis
Apalis chirindensis
11-12 cm
Chirping Cisticola
Cisticola pipiens
13-15 cm
Chubb's Cisticola
Cisticola chubbi
12-14 cm
Churring Cisticola
Cisticola njombe
14-16 cm
Cinnamon-breasted Warbler
Euryptila subcinnamomea
10-11 cm
Cloud Cisticola
Cisticola textrix
12-14 cm
Coastal Cisticola
Cisticola haematocephalus
9-10 cm
Common Jery
Neomixis tenella
common tailorbird
13-13 cm
common tailorbird
Orthotomus sutorius
10-12 cm
Cricket Warbler
Spiloptila clamans
15-17 cm
Croaking Cisticola
Cisticola natalensis
Dambo Cisticola
10-11 cm
Dambo Cisticola
Cisticola dambo
10-11 cm
Desert Cisticola
Cisticola aridulus
Dorst's Cisticola
10-11 cm
Dorst's Cisticola
Cisticola guinea
13-15 cm
Drakensberg Prinia
Prinia hypoxantha
13-14 cm
Ethiopian Cisticola
Cisticola lugubris
14-16 cm
Foxy Cisticola
Cisticola troglodytes
9-11 cm
Golden-headed Cisticola
Cisticola exilis
11-12 cm
Gosling's Apalis
Apalis goslingi
Graceful Prinia
10-12 cm
Graceful Prinia
Prinia gracilis
Green Jery
9-10 cm
Green Jery
Neomixis viridis
Green Longtail
13-15 cm
Green Longtail
Urolais epichlorus
Green-backed Eremomela
9-10 cm
Green-backed Eremomela
Eremomela canescens
Green-backed Tailorbird
10-11 cm
Green-backed Tailorbird
Orthotomus chloronotus
10-11 cm
Green-capped Eremomela
Eremomela scotops
12-14 cm
Grey Apalis
Apalis cinerea
13-15 cm
Grey Wren-warbler
Calamonastes simplex
13-14 cm
Grey-backed Cisticola
Cisticola subruficapilla
Grey-backed Tailorbird
10-12 cm
Grey-backed Tailorbird
Orthotomus derbianus
11-13 cm
Grey-breasted Prinia
Prinia hodgsonii
13-14 cm
Grey-capped Warbler
Eminia lepida
11-12 cm
Grey-crowned Prinia
Prinia cinereocapilla
10-11 cm
Hartert's Camaroptera
Camaroptera harterti
Hill Prinia
13-15 cm
Hill Prinia
Prinia superciliaris
Huambo Cisticola
12-14 cm
Huambo Cisticola
Cisticola bailunduensis
13-14 cm
Hunter's Cisticola
Cisticola hunteri
15-18 cm
Jungle Prinia
Prinia sylvatica
Kabobo Apalis
11-12 cm
Kabobo Apalis
Apalis kaboboensis
12-13 cm
Karamoja Apalis
Apalis karamojae
9-10 cm
Karoo Eremomela
Eremomela gregalis
13-15 cm
Karoo Prinia
Prinia maculosa
13-14 cm
Kilombero Cisticola
Cisticola bakerorum
Kungwe Apalis
11-12 cm
Kungwe Apalis
Apalis argentea
13-15 cm
Lazy Cisticola
Cisticola aberrans
13-15 cm
Levaillant's Cisticola
Cisticola tinniens
12-13 cm
Long-billed Forest-warbler
Artisornis moreaui
13-14 cm
Luapula Cisticola
Cisticola luapula
11-12 cm
Maasai Apalis
Apalis stronachi
10-12 cm
Madagascar Cisticola
Cisticola cherina
11-12 cm
Masked Apalis
Apalis binotata
Mindanao Miniature Babbler
9-10 cm
Mindanao Miniature Babbler
Micromacronus sordidus
Miombo Wren-warbler
12-14 cm
Miombo Wren-warbler
Calamonastes undosus
Mozambique Forest-warbler
10-11 cm
Mozambique Forest-warbler
Artisornis sousae
14-15 cm
Namaqua Warbler
Phragmacia substriata
11-12 cm
Namuli Apalis
Apalis lynesi
10-11 cm
Neddicky
Cisticola fulvicapilla
Olive-backed Tailorbird
10-12 cm
Olive-backed Tailorbird
Orthotomus sepium
10-12 cm
Olive-green Camaroptera
Camaroptera chloronota
19-21 cm
Oriole Warbler
Hypergerus atriceps
Pale Prinia
12-13 cm
Pale Prinia
Prinia somalica
10-12 cm
Pale-crowned Cisticola
Cisticola cinnamomeus
10-12 cm
Pectoral-patch Cisticola
Cisticola brunnescens
13-15 cm
Plain Prinia
Prinia inornata
13-15 cm
Rattling Cisticola
Cisticola chiniana
Red-capped Forest-warbler
11-12 cm
Red-capped Forest-warbler
Artisornis metopias
Red-faced Cisticola
13-15 cm
Red-faced Cisticola
Cisticola erythrops
11-13 cm
Red-fronted Prinia
Prinia rufifrons
12-13 cm
Red-pate Cisticola
Cisticola ruficeps
12-14 cm
Red-winged Grey Warbler
Drymocichla incana
12-14 cm
Red-winged Prinia
Prinia erythroptera
13-15 cm
River Prinia
Prinia fluviatilis
11-12 cm
Rudd's Apalis
Apalis ruddi
11-12 cm
Rufescent Prinia
Prinia rufescens
Rufous Cisticola
11-12 cm
Rufous Cisticola
Cisticola rufus
9-10 cm
Rufous-crowned Eremomela
Eremomela badiceps
11-12 cm
Rufous-crowned Prinia
Prinia khasiana
10-11 cm
Rufous-eared Warbler
Malcorus pectoralis
11-13 cm
Rufous-fronted Prinia
Prinia buchanani
Rufous-fronted Tailorbird
10-12 cm
Rufous-fronted Tailorbird
Orthotomus frontalis
Rufous-tailed Tailorbird
11-12 cm
Rufous-tailed Tailorbird
Orthotomus sericeus
10-11 cm
Rufous-winged Cisticola
Cisticola galactotes
11-12 cm
Rwenzori Apalis
Oreolais ruwenzorii
11-12 cm
Sao Tome Prinia
Prinia molleri
9-10 cm
Senegal Eremomela
Eremomela pusilla
Sharpe's Apalis
11-12 cm
Sharpe's Apalis
Apalis sharpii
10-12 cm
Short-winged Cisticola
Cisticola brachypterus
Sierra Leone Prinia
11-12 cm
Sierra Leone Prinia
Schistolais leontica
12-14 cm
Singing Cisticola
Cisticola cantans
Socotra Cisticola
10-11 cm
Socotra Cisticola
Cisticola haesitatus
Socotra Warbler
13-14 cm
Socotra Warbler
Incana incana
12-13 cm
Stierling's Wren-warbler
Calamonastes stierlingi
Stout Cisticola
12-14 cm
Stout Cisticola
Cisticola robustus
16-18 cm
Striated Prinia
Prinia crinigera
9-10 cm
Stripe-throated Jery
Neomixis striatigula
Subdesert Jery
9-10 cm
Subdesert Jery
Neomixis pallidior
12-13 cm
Tabora Cisticola
Cisticola angusticauda
11-12 cm
Taita Apalis
Apalis fuscigularis
Tana River Cisticola
12-14 cm
Tana River Cisticola
Cisticola restrictus
Tawny-breasted Camaroptera
10-12 cm
Tawny-breasted Camaroptera
Camaroptera toroensis
12-14 cm
Tawny-flanked Prinia
Prinia subflava
12-14 cm
Tinkling Cisticola
Cisticola rufilatus
9-10 cm
Tiny Cisticola
Cisticola nana
12-13 cm
Trilling Cisticola
Cisticola woosnami
Turner's Eremomela
9-10 cm
Turner's Eremomela
Eremomela turneri
Visayan Miniature Babbler
10-11 cm
Visayan Miniature Babbler
Micromacronus leytensis
13-15 cm
Wailing Cisticola
Cisticola lais
Whistling Cisticola
13-15 cm
Whistling Cisticola
Cisticola lateralis
13-15 cm
White-chinned Prinia
Schistolais leucopogon
White-eared Tailorbird
11-12 cm
White-eared Tailorbird
Orthotomus cinereiceps
White-tailed Cisticola
13-14 cm
White-tailed Cisticola
Cisticola anderseni
White-tailed Warbler
14-16 cm
White-tailed Warbler
Poliolais lopezi
12-13 cm
White-winged Apalis
Apalis chariessa
13-15 cm
Winding Cisticola
Cisticola marginatus
Wing-snapping Cisticola
10-12 cm
Wing-snapping Cisticola
Cisticola ayresii
11-12 cm
Winifred's Warbler
Scepomycter winifredae
9-11 cm
Yellow-bellied Eremomela
Eremomela icteropygialis
Yellow-bellied Prinia
11-13 cm
Yellow-bellied Prinia
Prinia flaviventris
11-12 cm
Yellow-breasted Apalis
Apalis flavida
Yellow-breasted Tailorbird
11-12 cm
Yellow-breasted Tailorbird
Orthotomus samarensis
11-12 cm
Yellow-browed Camaroptera
Camaroptera superciliaris
11-12 cm
Yellow-throated Apalis
Apalis flavigularis
Yellow-vented Eremomela
9-10 cm
Yellow-vented Eremomela
Eremomela flavicrissalis
10-12 cm
Zitting Cisticola
Cisticola juncidis