indian roller

ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠ (Coracias benghalensis) ರೋಲರ್ ಪಕ್ಷಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಕೋರೈಸುವ ಗರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ವೈಮಾನಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ತೆರೆದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ 'ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ'ಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಇದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಮಾರು 33-33 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದವಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠವು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅದರ ಮೈಮೇಲಿನ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬಣ್ಣಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ, ಇದು ಪಕ್ಷಿವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠಗಳು ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ನಿದ್ರೆಯ ನಂತರದ ನಡವಳಿಕೆಯು, ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮ ಗರಿಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತ ಹಾರಾಡುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೀಟಹಾರಿ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇವುಗಳು ಅವಕಾಶವಾದಿ ಬೇಟೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಹಲ್ಲಿಗಳು, ಕಪ್ಪೆಗಳು, ಸಣ್ಣ ದಂಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಅವುಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಂಡು ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠಗಳು ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ವೈಮಾನಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಮರಗಳು ಅಥವಾ ತಂತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮಾಡುವ ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇವು ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಾಲೋಚಿತ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠವು IUCN ರೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (Least Concern) ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಈ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ.

1. ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠವು ಒಡಿಶಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
2. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮಾಡುವ ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
3. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿದೆ.
4. ಇವು ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
5. ಇವುಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕೀಟಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಣ್ಣ ಹಾವುಗಳವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ.

ಪಕ್ಷಿವೀಕ್ಷಕರು ಇವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ತಂತಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವೈಮಾನಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ.

ಭಾರತೀಯ ನೀಲಕಂಠವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವೈಮಾನಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.