Pheasant-tailed Jacana

ಫೆಸೆಂಟ್-ಟೈಲ್ಡ್ ಜಕಾನಾ (Hydrophasianus chirurgus) ಏಷ್ಯಾದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಜಕಾನಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಪಕ್ಷಿಯು, ತೇಲುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ವಿಶೇಷ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಲಚರವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಲಿಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲದ ಗರಿಗಳು ಫೆಸೆಂಟ್ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.

ಫೆಸೆಂಟ್-ಟೈಲ್ಡ್ ಜಕಾನಾ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿದ್ದು, 39 ರಿಂದ 58 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಾಲದ ಗರಿಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಪ್ಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ದೀರ್ಘವಾದ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು ತೇಲುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಮಸುಕಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಗರಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಏಷ್ಯಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಭಾರತ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ತೇಲುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇವು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿವೆ; ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡರೆ ಇವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಫೆಸೆಂಟ್-ಟೈಲ್ಡ್ ಜಕಾನಾಗಳು ಅವಕಾಶವಾದಿ ಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಲಚರ ಕೀಟಗಳು, ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕ್ರಸ್ಟೇಶಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ತೇಲುವ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಚೂಪಾದ ಕೊಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವು ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ದೀರ್ಘವಾದ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು ತೇಲುವ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪದ್ಧತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಲವು ಗಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ತೇಲುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿ ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾವು ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಮರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಂಡು ಪಕ್ಷಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರಿದಾಗ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಇವುಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯು ಚುರುಕುತನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಇವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಮುಳುಗಬಲ್ಲವು. ಇವುಗಳ ನಡಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವು ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರಣಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫೆಸೆಂಟ್-ಟೈಲ್ಡ್ ಜಕಾನಾ 'ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ' (Least Concern) ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

1. ಇವು ತೇಲುವ ಲಿಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಳುಗದೆ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಕೆಲವೇ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
2. ಇವುಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಹಂಚುತ್ತವೆ.
3. ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ.
4. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾವು ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯದ್ದು.
5. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
6. ನೀರು ಏರಿದಾಗ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
7. ಇವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಮುಳುಗಬಲ್ಲವು.

ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಮುಂಜಾನೆ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ದೂರದರ್ಶಕ (Binoculars) ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇವುಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇವುಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ದೂರದಿಂದಲೇ ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಡಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಬೇಡಿ.

ಫೆಸೆಂಟ್-ಟೈಲ್ಡ್ ಜಕಾನಾ ಜಲಚರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅದ್ಭುತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ವಿಶೇಷ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ನಿಸರ್ಗದ ವಿಸ್ಮಯಗಳಾಗಿವೆ. ನಮ್ಮ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಉಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.