Sri Lanka Drongo

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോ (Dicrurus lophorinus) ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അപൂർവ്വമായ പക്ഷി ഇനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ശ്രീലങ്കയിലെ മഴക്കാടുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷി, ഡ്രോംഗോ കുടുംബത്തിലെ (Dicruridae) വളരെ സവിശേഷമായ ഒരു അംഗമാണ്. ശാസ്ത്രീയമായി 'ഡൈക്രൂറസ് ലോഫോറിനസ്' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷി അതിന്റെ കറുത്ത നിറവും നീലകലർന്ന തിളക്കവും കൊണ്ട് പക്ഷി നിരീക്ഷകർക്കിടയിൽ പ്രശസ്തമാണ്. മറ്റ് ഡ്രോംഗോ ഇനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇവയ്ക്ക് വളരെ പ്രത്യേകമായ ശാരീരിക ഘടനയുണ്ട്. ശ്രീലങ്കയിലെ തനത് പക്ഷിയായ (Endemic) ഇതിനെ കാടുകളുടെ സംരക്ഷകനായി പലപ്പോഴും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. വനനശീകരണവും ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങളും കാരണം ഈ പക്ഷിയുടെ എണ്ണം ഇന്ന് വളരെ കുറവാണ്. അതിനാൽ തന്നെ, പരിസ്ഥിതി സ്നേഹികളും പക്ഷി നിരീക്ഷകരും ഈ പക്ഷിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി വലിയ പ്രാധാന്യമാണ് നൽകുന്നത്. ഈ പക്ഷി ഇനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കുന്നത് ജൈവവൈവിധ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോയുടെ ശാരീരിക ഘടന വളരെ ആകർഷകമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം 25 മുതൽ 29 സെന്റീമീറ്റർ വരെ നീളമുണ്ട്. ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ തിളങ്ങുന്ന കറുപ്പ് നിറത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. സൂര്യപ്രകാശം തട്ടുമ്പോൾ ഇതിന്റെ തൂവലുകളിൽ മനോഹരമായ നീലകലർന്ന തിളക്കം ദൃശ്യമാകും, ഇത് ഇതിനെ മറ്റ് ഡ്രോംഗോകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇവയുടെ വാലിന് പ്രത്യേകമായ ആകൃതിയുണ്ട്, ഇത് പറക്കുമ്പോൾ വളരെ വേഗത്തിൽ ദിശ മാറാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള ചുവപ്പ് നിറമാണ്. ശക്തമായ കൊക്കും കാലുകളും ഇവയ്ക്കുണ്ട്. പെൺപക്ഷികളും ആൺപക്ഷികളും കാഴ്ചയിൽ ഏകദേശം ഒരുപോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതിന്റെ തലയുടെ ഭാഗത്ത് ചെറിയൊരു ശിഖ (Crest) കാണപ്പെടുന്നു, ഇതാണ് ഈ പക്ഷിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. ഈ പ്രത്യേക ശാരീരിക ലക്ഷണങ്ങൾ കാരണം ഇതിനെ 'ക്രെസ്റ്റഡ് ഡ്രോംഗോ' എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്.

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോ പ്രധാനമായും ശ്രീലങ്കയിലെ നനവാർന്ന ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകളിലാണ് വസിക്കുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് വളരെ ഉയരത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളേക്കാൾ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ വനമേഖലകളാണ് ഇവയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഇഷ്ടം. ഇടതൂർന്ന മരങ്ങളും വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഇവ കൂടുകൂട്ടാറുള്ളത്. വനത്തിന്റെ ഉൾഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഇവ തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് അധികം വരാറില്ല. സിൻഹരാജ ഫോറസ്റ്റ് റിസർവ് പോലുള്ള സംരക്ഷിത വനമേഖലകളിൽ ഇവയെ കാണാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ പോലും ഇവയെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്, അതിനാൽ തന്നെ വനനശീകരണം ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിന് വലിയ ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോ ഒരു മാംസഭുക്കാണ്. പ്രധാനമായും പ്രാണികളെയാണ് ഇവ ഭക്ഷണമാക്കുന്നത്. വായുവിൽ പറക്കുന്ന പ്രാണികളെ പിടികൂടുന്നതിൽ ഇവ അതിവിദഗ്ധരാണ്. ചിതലുകൾ, വണ്ടുകൾ, വെട്ടുക്കിളികൾ, മറ്റ് ചെറിയ പറക്കുന്ന പ്രാണികൾ എന്നിവ ഇവയുടെ ഇഷ്ടഭക്ഷണമാണ്. കൂടാതെ, ചില സമയങ്ങളിൽ ചെറിയ പഴങ്ങളും ഇവ ഭക്ഷിക്കാറുണ്ട്. മരക്കൊമ്പുകളിൽ ഇരുന്ന് ഇരയെ നിരീക്ഷിക്കുകയും, പ്രാണികളെ കാണുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് പറന്നുചെന്ന് പിടികൂടുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഇവയുടെ രീതി. ഡ്രോംഗോകൾക്ക് വളരെ വേഗത്തിൽ പറക്കാനും വായുവിൽ അഭ്യാസങ്ങൾ കാണിക്കാനും കഴിയുന്നതിനാൽ പ്രാണികളെ പിടികൂടുന്നത് ഇവയ്ക്ക് വളരെ എളുപ്പമാണ്.

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോയുടെ പ്രജനനകാലം സാധാരണയായി മഴക്കാലത്തിന് ശേഷമുള്ള മാസങ്ങളിലാണ്. ഈ സമയത്ത് ഇണകളെ ആകർഷിക്കാൻ ആൺപക്ഷികൾ മനോഹരമായി പാടാറുണ്ട്. മരങ്ങളുടെ ഉന്നത ശിഖരങ്ങളിൽ വളരെ ഭംഗിയായി കൂടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. ചെറിയ ചില്ലകൾ, വേരുകൾ, ചിലന്തിവലകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാണ് കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഒരു തവണ സാധാരണയായി രണ്ടോ മൂന്നോ മുട്ടകളാണ് ഇടാറുള്ളത്. മുട്ടകൾക്ക് ഇളം നിറവും അതിൽ ചെറിയ പുള്ളികളും ഉണ്ടാകും. ആൺപക്ഷിയും പെൺപക്ഷിയും ചേർന്ന് മുട്ടകൾക്ക് അടയിരിക്കുകയും കുഞ്ഞുങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞു കഴിഞ്ഞാൽ അവയ്ക്ക് ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം നൽകുന്നത് മാതാപിതാക്കളാണ്. ഏകദേശം രണ്ടാഴ്ചയോളം കൂട്ടിനുള്ളിൽ കഴിയുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങൾ പിന്നീട് പറക്കാൻ പഠിക്കുന്നു.

ഈ പക്ഷികൾ വളരെ അക്രമകാരികളാകാൻ സാധ്യതയുള്ളവയാണ്. തങ്ങളുടെ കൂടുകൾക്ക് സമീപം മറ്റ് പക്ഷികൾ വന്നാൽ അവയെ ഓടിക്കാൻ ഇവ ഒട്ടും മടിക്കില്ല. ഒറ്റയ്ക്കോ ജോഡികളായോ ആണ് ഇവയെ കാണപ്പെടുന്നത്. മറ്റ് പക്ഷികളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ അനുകരിക്കാനുള്ള കഴിവ് ഇവയ്ക്കുണ്ട്. വളരെ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദമുണ്ടാക്കി ഇണകളെ വിളിക്കാറുണ്ട്. മനുഷ്യരുമായി അധികം അടുപ്പം കാണിക്കാത്ത പ്രകൃതക്കാരാണ് ഇവ. വനത്തിനുള്ളിൽ വളരെ നിശബ്ദമായി ഇരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പക്ഷികളാണിവ. വേട്ടക്കാരായ മറ്റ് വലിയ പക്ഷികളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഇവ വളരെ വേഗത്തിൽ പറന്നു പോകുന്നു.

നിലവിൽ ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോ 'വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന വിഭാഗത്തിൽ' (Near Threatened) ഉൾപ്പെടുന്നു. വനനശീകരണം, ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ശോഷണം, മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ എണ്ണം കുറയാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ. ഇവയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശ്രീലങ്കൻ സർക്കാർ വിവിധ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. സിൻഹരാജ പോലുള്ള വനപ്രദേശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഇവയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ ആവശ്യമാണ്.

1. ഇവ ശ്രീലങ്കയിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന തനത് പക്ഷിയാണ്.
2. ഇവയ്ക്ക് മറ്റ് പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം അനുകരിക്കാൻ പ്രത്യേക കഴിവുണ്ട്.
3. ഇവയുടെ വാലിന്റെ ആകൃതി പറക്കലിന് വളരെ സഹായകമാണ്.
4. ചെറിയ പ്രാണികളെ പിടികൂടുന്നതിൽ ഇവ അതിവിദഗ്ധരാണ്.
5. ഇവയുടെ തലയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ചെറിയ ശിഖ (Crest) ഇവയെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു.
6. ശ്രീലങ്കൻ വനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തിന്റെ സൂചകമായി ഇവയെ കണക്കാക്കുന്നു.

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സിൻഹരാജ ഫോറസ്റ്റ് റിസർവ് സന്ദർശിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. അതിരാവിലെ അല്ലെങ്കിൽ വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ പക്ഷി നിരീക്ഷണം നടത്തുന്നത് കൂടുതൽ ഫലം നൽകും. നിശബ്ദത പാലിക്കുകയും പക്ഷികളെ ശല്യപ്പെടുത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക. നല്ലൊരു ബൈനോക്കുലറും ക്യാമറയും കയ്യിൽ കരുതുന്നത് പക്ഷിയെ വ്യക്തമായി കാണാൻ സഹായിക്കും. ഗൈഡുകളുടെ സഹായത്തോടെ കാടിനുള്ളിലൂടെ നടക്കുന്നത് പക്ഷികളെ കണ്ടെത്താൻ എളുപ്പമാക്കും. പെട്ടെന്നുള്ള ചലനങ്ങളും വലിയ ശബ്ദങ്ങളും ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക.

ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോ പ്രകൃതിയുടെ ഒരു അത്ഭുതമാണ്. ശ്രീലങ്കൻ വനങ്ങളുടെ ജൈവവൈവിധ്യം വിളിച്ചോതുന്ന ഈ പക്ഷി, സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു അമൂല്യ സമ്പത്താണ്. ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളും പെരുമാറ്റരീതികളും പക്ഷി ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് വലിയ കൗതുകമാണ് നൽകുന്നത്. ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ സംരക്ഷണം മാത്രമാണ് ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിനുള്ള ഏക മാർഗ്ഗം. വനനശീകരണം തടയുന്നതിനും വനമേഖലകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും നാം ഓരോരുത്തരും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വരും തലമുറകൾക്ക് ഈ മനോഹരമായ പക്ഷിയെ കാണാനുള്ള അവസരം നഷ്ടപ്പെടുത്താതിരിക്കാൻ നമുക്ക് കൈകോർക്കാം. പക്ഷി നിരീക്ഷണത്തിലൂടെയും പഠനങ്ങളിലൂടെയും ഈ പക്ഷിയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ പങ്കുവെക്കുന്നത് ഇവയുടെ സംരക്ഷണത്തിന് വലിയൊരു മുതൽക്കൂട്ടാകും. ഈ ചെറിയ പക്ഷി നമ്മുടെ പരിസ്ഥിതിയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ് എന്ന തിരിച്ചറിവ് നമുക്കുണ്ടാകണം. പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കുന്നവർക്ക് ശ്രീലങ്കൻ ഡ്രോംഗോ എപ്പോഴും ഒരു വിസ്മയമായിരിക്കും.