चॅनेल-बिल्ड टूकन (Ramphastos vitellinus) हा दक्षिण अमेरिकेतील उष्णकटिबंधीय वर्षावनांमध्ये आढळणारा एक अत्यंत आकर्षक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण पक्षी आहे. हा पक्षी त्याच्या मोठ्या, रंगीबेरंगी चोचीसाठी जगभरात ओळखला जातो. टूकनच्या अनेक प्रजातींपैकी ही एक प्रमुख प्रजाती असून, ती 'पर्चिंग बर्ड्स' (Perching Birds) गटात मोडते. विज्ञानाच्या भाषेत याला 'रामफास्टोस विटेलिनस' असे संबोधले जाते. या पक्ष्याचा आकार साधारणपणे ४२ ते ५६ सेंटीमीटरपर्यंत असतो. त्याच्या शरीराचा मुख्य रंग गडद काळा असून मानेच्या भागात पिवळ्या रंगाची छटा असते, जी त्याला इतर प्रजातींपासून वेगळे ठरवते. हा पक्षी केवळ त्याच्या सौंदर्यासाठीच नाही, तर जंगलाच्या परिसंस्थेतील त्याच्या महत्त्वाच्या भूमिकेसाठीही ओळखला जातो. फळे खाऊन बियांचे वहन करण्यात हा पक्षी मोलाची कामगिरी बजावतो, ज्यामुळे जंगलाचा विस्तार होण्यास मदत होते. या लेखात आपण या अद्भुत पक्ष्याबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
