Perching Birds

Photo by Admin

Warning: Undefined variable $by_location in /home/odescxjtd641/public_html/beefound.in/bird-details.php on line 874

jungle babbler

Argya striata

Last update: 30 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Jungle Babbler ची मूलभूत माहिती

Scientific Name	Argya striata
Status	LC कमी काळजी
Size	25-25 cm (10-10 inch)
Colors	Brown Grey
Type	Perching Birds
Family	Laughingthrushes and allies

इतर भाषांमध्ये Jungle Babbler ची नावे

assamese	সাতভনী
bengali	সাতভাই ছাতারে
gujarati	વન લલેડુ
hindi	गयंगा, पेंगिया मैना
malayalam	കരിയിലക്കിളി
marathi	रानभाई, जंगलभाई, जंगली सातबहिणी, केकाट्या
oriya	ସାତଭାୟା
punjabi	ਸੇਰੜ੍ਹੀ
sanskrit	अरण्य हहोलिका
tamil	காட்டுச் சிலம்பன்

ओळख

सातभाई (Jungle Babbler) हा भारतीय उपखंडात आढळणारा एक अतिशय सामाजिक आणि गोंगाट करणारा पक्षी आहे. हा पक्षी नेहमी ६ ते १० च्या गटात आढळत असल्याने उत्तर भारतात याला 'सेव्हन सिस्टर्स' (Seven Sisters) आणि बंगालमध्ये 'सात भाई' असे म्हटले जाते. महाराष्ट्रातही हा पक्षी सर्वत्र परिचयाचा आहे.

शारीरिक रचना

सातभाई पक्ष्याचा आकार साधारण २५ सेमी असतो. त्यांचा रंग प्रामुख्याने तपकिरी-राखाडी असतो आणि त्यांची चोच वैशिष्ट्यपूर्ण पिवळ्या रंगाची असते. महाराष्ट्रात आढळणाऱ्या या पक्ष्यांच्या प्रजातीची (T. s. somervillei) शेपटी तांबूस रंगाची असते. यांचे पंख आखूड आणि गोलाकार असतात, ज्यामुळे त्यांचे उडणे थोडे कमकुवत वाटते.

नैसर्गिक अधिवास

हे पक्षी प्रामुख्याने पानझडी जंगले, शेतीची क्षेत्रे आणि शहरांमधील मोठ्या बागांमध्ये राहणे पसंत करतात. हे पक्षी स्थलांतर करत नाहीत आणि एकाच विशिष्ट परिसरात आपले वास्तव्य टिकवून ठेवतात.

खाद्य

सातभाई हे सर्वभक्षी पक्षी आहेत. त्यांच्या आहारामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

कीटक: ते जमिनीवरील पालापाचोळा उकरून कीटक शोधतात.
फळे: विविध प्रकारच्या बेरीज आणि लहान फळे.
मध: फुलांमधील मधुरस (Nectar).
धान्य: शेतातील धान्याचे दाणे.

प्रजनन आणि घरटे

सातभाईंचा विणीचा हंगाम वर्षभर सुरू असतो, मात्र उत्तर भारतात मार्च ते एप्रिल आणि जुलै ते सप्टेंबर दरम्यान तो शिखरावर असतो. ते झाडांच्या दाट पालापाचोळ्यात वाटीसारखे घरटे बांधतात. मादी एका वेळी ३ ते ४ गडद हिरवट-निळ्या रंगाची अंडी घालते. विशेष म्हणजे, पिलांना भरवण्यासाठी कुटुंबातील इतर सदस्य (Helpers) देखील मदत करतात.

वर्तन

हे अत्यंत सामाजिक पक्षी असून ते नेहमी गोंगाट करतात. त्यांच्या गटात सतत चिवचिवाट, कचाकचा आवाज आणि शिट्ट्या ऐकू येतात. जमिनीवर अन्न शोधत असताना, गटातील एक पक्षी उंच ठिकाणी बसून पहारेकऱ्याचे (Sentinel) काम करतो. जर एखादा शत्रू किंवा साप दिसला, तर सर्व पक्षी एकत्र येऊन आरडाओरडा करून त्याला पळवून लावतात.

संवर्धन स्थिती - LC कमी काळजी

सातभाई पक्ष्यांची संख्या पुरेशी असल्याने आययूसीएन (IUCN) लाल सूचीनुसार त्यांना 'कमी चिंताजनक' (Least Concern) या श्रेणीत ठेवण्यात आले आहे.

रंजक तथ्ये

सातभाई पक्षी पिंजऱ्यात किंवा बंदिवासात १६.५ वर्षांपर्यंत जगू शकतात.
कोकिळा आणि चातक सारखे पक्षी आपली अंडी स्वतःच्या घरट्यात न घालता सातभाईंच्या घरट्यात घालतात.
जसजसे या पक्ष्यांचे वय वाढते, तसा त्यांच्या डोळ्यांच्या बाहुलीचा रंग बदलतो.
त्यांना 'सात बहिणी' म्हटले जाते कारण ते नेहमी गटाने राहून एकमेकांची काळजी घेतात.

पक्षिमित्र किंवा निरीक्षकांसाठी टिप्स

सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी बागांमध्ये त्यांच्या गोंगाटाचा मागोवा घेतल्यास ते सहज दिसतात.
ते जमिनीवर पालापाचोळा उकरत असताना त्यांचे नैसर्गिक वर्तन टिपण्यासाठी दुर्बिणीचा वापर करा.
गटातील 'पहारेकरी' पक्षी कसा लक्ष ठेवतो याचे निरीक्षण करणे रंजक ठरते.

निष्कर्ष

थोडक्यात सांगायचे तर, सातभाई हा आपल्या परिसरातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि मनोरंजक पक्षी आहे. त्यांची सामाजिक एकता आणि एकमेकांना मदत करण्याची वृत्ती मानवासाठी देखील प्रेरणादायी ठरू शकते. निसर्ग साखळीत कीटकांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी या पक्ष्यांची भूमिका मोलाची आहे.