स्पेक्टॅकल्ड फिंच (Callacanthis burtoni) हा एक अत्यंत दुर्मिळ आणि आकर्षक पक्षी आहे, जो प्रामुख्याने हिमालयाच्या उंच प्रदेशात आढळतो. फिंच कुटुंबातील हा पक्षी आपल्या विशिष्ट रंगसंगतीमुळे आणि वर्तनामुळे पक्षी निरीक्षकांचे लक्ष वेधून घेतो. या पक्षाला 'स्पेक्टॅकल्ड' असे नाव पडले आहे कारण त्याच्या डोळ्यांभोवती एका चष्म्यासारखी विशिष्ट खूण असते, जी त्याला इतर फिंच प्रजातींपासून वेगळे ठरवते. हा पक्षी प्रामुख्याने 'पर्चिंग बर्ड्स' (Perching Birds) गटात मोडतो, म्हणजेच तो झाडांच्या फांद्यांवर बसून राहण्यास पसंती देतो.
वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, कॅलाकान्थिस बर्टोनी ही एक एकपात्री प्रजाती (monotypic genus) आहे, ज्यामुळे त्याचे महत्त्व अधिक वाढते. हा पक्षी सामान्यतः हिमालयातील घनदाट जंगलांमध्ये आणि पर्वतीय प्रदेशात वास्तव्य करतो. निसर्गाच्या कुशीत अत्यंत शांतपणे जीवन जगणारा हा पक्षी मानवी वस्तीपासून दूर राहणे पसंत करतो. या लेखात आपण या दुर्मिळ पक्षाच्या जीवनाचे विविध पैलू, त्याचे शारीरिक स्वरूप, आहार आणि संवर्धन स्थिती याबद्दल सविस्तर चर्चा करणार आहोत. पक्षी अभ्यासकांसाठी आणि निसर्गप्रेमींसाठी हा पक्षी एक अभ्यासाचा विषय आहे.
