black stork

ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ (Ciconia nigra) ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰਸ ਪਰਿਵਾਰ Ciconiidae ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਕਾਰਲ ਲਿਨੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ Systema Naturae ਦੇ 10ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਣਿਤ, ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਚਿੱਟੇ ਸਾਰਸ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਬਾਲਗ ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 90-100 ਸੈ.ਮੀ. ਅਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ 145-155 ਸੈ.ਮੀ. ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਮਨੀ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਖੰਭ ਚਿੱਟੇ ਪੇਟ, ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਲ ਲੱਤਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ, ਨੁਕੀਲੀ ਲਾਲ ਚੁੰਝ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸਾਰਸਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ ਇਕਾਂਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਲਦਲ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਛੂਹੇ ਪਤਝੜੀ ਜਾਂ ਕੋਨੀਫੇਰਸ ਜੰਗਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥਿੱਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਵਸੋਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖੋਖਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਸਾਈਪ੍ਰਿਨਿਡ, ਪਾਈਕ, ਇਲ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਉਭੇਚਰ: ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਟੋਡ।
• ਛੋਟੇ ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ ਜੀਵ: ਸਰੀਸ੍ਰਿਪ, ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ।
• ਅਣਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ ਜੀਵ: ਘੋਗੇ, ਮੋਲਸਕ, ਕੰਡਿਆਰੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੂੰਡ।

ਪ੍ਰਜਨਨ ਜੋੜੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਲੇਟੀ-ਚਿੱਟੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੇਵਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 32 ਤੋਂ 38 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਛੀ 60 ਤੋਂ 71 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉੱਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਖਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਪੇ ਗਏ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰ ਕੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੇਵੈਂਟ ਜਾਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ IUCN ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ (Least Concern) ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਾਲੇ ਸਾਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਦਾਇਰੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਈਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਨ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਵਾਟਰਬਰਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ (AEWA) ਅਤੇ CITES ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

1. ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ ਆਮ ਚਿੱਟੇ ਸਾਰਸ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤਪਸੰਦ ਹੈ।
2. ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਥਰਮਲ-ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3. ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲੱਗ, ਗੈਰ-ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
4. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਅਕਸਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲੇ ਸਾਰਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ, ਸਬਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਗਿੱਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਜਾਂ ਸਪਾਟਿੰਗ ਸਕੋਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਖੋਖਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲਾਲ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਚਾਲ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੋ।

ਕਾਲਾ ਸਾਰਸ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਗਿੱਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹੱਸਮਈ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਕਾਂਤ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।