Upland Ground Birds

Photo by Admin

Warning: Undefined variable $by_location in /home/odescxjtd641/public_html/beefound.in/bird-details.php on line 874

Painted Francolin

Francolinus pictus

Last update: 30 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Painted Francolin ਬਾਰੇ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

Scientific Name	Francolinus pictus
Status	LC ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ
Size	30-35 cm (12-14 inch)
Colors	Brown White
Type	Upland Ground Birds
Family	Pheasants, Partridges, Turkeys, Grouse

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ (Francolinus pictus) ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸੁਭਾਅ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਫੈਸੀਆਨੀਡੇ (Phasianidae) ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬਟੇਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ

ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30-35 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਭੂਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ 'ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ' ਦਿੱਖ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਧੇਰੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿੱਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੇ ਖੰਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਰ ਥੋੜੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਕੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ

ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਘਣੀ ਕਵਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

ਝਾੜੀਦਾਰ ਇਲਾਕੇ: ਸੰਘਣੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਡੇਦਾਰ ਬਨਸਪਤੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ।
ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ: ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਪੈਚ।
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜੰਗਲ: ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜੰਗਲ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ: ਖੇਤ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਖਾਲੀ ਖੇਤ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੰਗਲੀ ਕਿਨਾਰੇ: ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ।

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1,500 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਖੁਰਾਕ

ਸਰਬਹਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

ਬੀਜ ਅਤੇ ਅਨਾਜ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਾਹ, ਨਦੀਨਾਂ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ: ਉਹ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੀੜੀਆਂ, ਦੀਮਕ, ਭੂੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਰਵੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੰਦ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ: ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਕੰਦ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟਦੇ ਹਨ।
ਬੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ: ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਬੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਮਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ: ਨਰਮ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਰਚ ਕੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣਾ

ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਪਤਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਲ੍ਹਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਤੋਂ 8 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਿੱਕੇ ਜੈਤੂਨ ਜਾਂ ਬਫ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸੇਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 18-21 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਚੂਚੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪਰਿਪੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਲ੍ਹਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਵਿਹਾਰ

ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਅਤੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:

ਜ਼ਮੀਨੀ ਨਿਵਾਸੀ: ਉਹ ਆਪਣਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਡਾਣ: ਘਬਰਾਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਉੱਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਘਣੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉੱਡਣਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਉਡਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਵਾਜ਼ਾਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਚੀ-ਕੀ-ਕਰ' ਜਾਂ 'ਫੀ-ਵੀ-ਵੀ', ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਾਲ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।

ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ - LC ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਘ (IUCN) ਦੀ ਰੈੱਡ ਲਿਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ (Francolinus pictus) ਨੂੰ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ (Least Concern) ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਸੰਭਾਵੀ ਖਤਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਵਾਜ਼: ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਦੀ ਉੱਚੀ, ਤਾਲਬੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਕੈਮੋਫਲੇਜ ਦਾ ਮਾਸਟਰ: ਇਸਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਖੰਭ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਮੀਨੀ ਭੋਜਨ ਭਾਲਣ ਵਾਲੇ: ਇਹ ਪੰਛੀ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ: ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ F. p. pictus ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ F. p. watsoni।

ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ

ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੋ: ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਸੰਘਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਓ: ਸੰਘਣੀ ਝਾੜੀਆਂ, ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕਰੋ।
ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ: ਇਹ ਪੰਛੀ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇਖੋ: ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ

ਪੇਂਟਿਡ ਫ੍ਰੈਂਕੋਲਿਨ (Francolinus pictus) ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਅਮੀਰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਖੰਭ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਆਵਾਜ਼ ਇਸਨੂੰ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 'ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ' ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।