Sahyadri Sunbird

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಎಥೋಪೈಗಾ ವಿಗೋರ್ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಹಕ್ಕಿ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಒಂದು ರತ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಮ್ಸನ್-ಬ್ಯಾಕ್ಡ್ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನೆಕ್ಟಾರಿನಿಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಭಾರತದ ದಟ್ಟವಾದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಈ ಹಕ್ಕಿ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಇದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾದ ಮಕರಂದ ತಿನ್ನುವ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸುಮಾರು 10-12 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದವಿರುವ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿ ಲೋಕದ ಬಣ್ಣದ ಮಾಂತ್ರಿಕ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು, ಗಾಢವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಲೋಹೀಯ ನೇರಳೆ ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಹೊಳಪಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮಿನುಗುತ್ತವೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲವು ಗಾಢವಾದ ಆಲಿವ್-ಕಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕೊಕ್ಕು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳಗಿದ್ದು, ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಹೀರುವ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮಸುಕಾದ ಆಲಿವ್-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆಯು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಕೇವಲ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇವು ಎತ್ತರದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಡಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾನೋಪಿ) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೂಬಿಡುವ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಸನ್ ಬರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ದಟ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಬಲ್ಲದು. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳುವ ಕಾಡಿನ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳು ಬಿದ್ದಿರುವ ಖಾಲಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ವಿಶೇಷವಾದ ಮಕರಂದ ತಿನ್ನುವ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಹೂವುಗಳ ಮಕರಂದವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ನಾಲಿಗೆ ಬ್ರಷ್‌ನಂತಹ ತುದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಳವಾದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಕರಂದದ ಜೊತೆಗೆ, ಇವು ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಜೇಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮಕರಂದ ಹೀರುವಾಗ, ಇವು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಕಾಡಿನ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಹಾರ ಹೇರಳವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಇವು ಮರ ಅಥವಾ ಪೊದೆಗಳ ತೆಳುವಾದ ರೆಂಬೆಗಳಿಗೆ ನೇತಾಡುವ ಚೀಲದಂತಹ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಗೂಡನ್ನು ಸಸ್ಯದ ನಾರುಗಳು, ಜೇಡದ ಬಲೆ ಮತ್ತು ಪಾಚಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವು ಕೊಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಎರಡೂ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಂದು ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯುಳ್ಳ ಹಕ್ಕಿ, ಒಂದೇ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇತರ ಹಕ್ಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಹಾರಾಟವು ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾರುವಾಗ ಹರಿತವಾದ, ಲೋಹೀಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯು ತನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಗರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ವೇಗದ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದು ಒಂದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಅನ್ನು IUCN ಪ್ರಕಾರ 'ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ' (Least Concern) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಾಶ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇವುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಡುಗಳ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಕೃಷಿಯು ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಡರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸುಂದರ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಉಳಿಸಲು, ಎತ್ತರದ ಅರಣ್ಯ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

1. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೇರೆಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಇವು ಆಳವಾದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮಕರಂದ ಹೀರುವ ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
3. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬಣ್ಣವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಕೋನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳಾಗಿವೆ.
5. ಇವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು.
6. ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯ ಮಸುಕಾದ ಬಣ್ಣವು ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಮರೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುವವರು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದಿರಬೇಕು. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಅಥವಾ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ. ಇವು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಹರಿತವಾದ ಕೂಗು ಕೇಳಿದಾಗ ಇವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಗೌರವಯುತವಾದ ದೂರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸನ್ ಬರ್ಡ್ (ಎಥೋಪೈಗಾ ವಿಗೋರ್ಸಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಅದ್ಭುತಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಗರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದ ಪಾತ್ರವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಈ ಕಾಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪಕ್ಷಿವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ, ನಾವು ಈ ಸುಂದರ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.