Yellow-faced Parrot ಕುರಿತು ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿ (Yellow-faced Parrot), ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ Alipiopsitta xanthops ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗಿಳಿ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು 'ಅಲಿಪಿಯೋಪ್ಸಿಟ್ಟಾ' (Alipiopsitta) ಕುಲದ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗಿಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಕ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಮುಖ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ದೇಹದ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ (tree-clinging) ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸವನ್ನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಓಡಾಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ವ್ಯಾಪಾರದಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದ ಮೂಲಕ ನಾವು ಈ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಿದ್ದೇವೆ.

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 25 ರಿಂದ 27 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಬಣ್ಣ ಹಸಿರಾಗಿದ್ದು, ಮುಖದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವು ಕಣ್ಣಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ಹಣೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪುಕ್ಕಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಕೊಕ್ಕು ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳನ್ನು ಸುಲಿಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲುಗಳು ಮರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಲವಾದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳು ನೋಡಲು ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನುರಿತ ತಜ್ಞರು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲರು.

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಸೆರಾಡೊ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್‌ನ ಅಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೆರೆದ ಮರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತವೆ. ಇವು ತಮ್ಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹಳೆಯ ಮರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಟೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಇವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ತಮ್ಮ ಬಲವಾದ ಕೊಕ್ಕಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯಬಲ್ಲವು. ಮರಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇವು ಮರದ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕಲು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಆಹಾರವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಇವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮರದಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಕಾಡಿನ ಮರು ಅರಣ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಸೇವಿಸುವ ಹಣ್ಣುಗಳ ಬೀಜಗಳು ಮಲದ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ.

ಈ ಗಿಳಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಮರಗಳ ಟೊಳ್ಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಗಿಳಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2 ರಿಂದ 4 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾವು ಕೊಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಗಿಳಿಯೇ ಹೊರುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಗಿಳಿಯು ಆಹಾರವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳು ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, ಎರಡೂ ಪೋಷಕರು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು ಸುಮಾರು 8 ರಿಂದ 10 ವಾರಗಳ ನಂತರ ಹಾರಲು ಕಲಿಯುತ್ತವೆ. ಗೂಡು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಇವು ಮರದ ಟೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಮರಗಳ ಕೊರತೆಯು ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹಾರಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಹಾರಾಟವು ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾರುವಾಗ ಇವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಮರಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ (tree-clinging) ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳ ನಡುವೆ ಚುರುಕಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ; ಅಪಾಯವನ್ನು ಅರಿತ ತಕ್ಷಣ ಇವು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಧವು ತುಂಬಾ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟದ (IUCN) ಪ್ರಕಾರ, ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಗಳು 'ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ' (Vulnerable) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ವ್ಯಾಪಾರ. ಇವುಗಳ ಸುಂದರ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಇವುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.

1. ಇವು ಅಲಿಪಿಯೋಪ್ಸಿಟ್ಟಾ ಕುಲದ ಏಕೈಕ ಸದಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
2. ಇವುಗಳ ಮುಖದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಇವು ಮರದ ಟೊಳ್ಳುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
4. ಇವುಗಳು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾಡಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
5. ಇವುಗಳ ಹಾರಾಟದ ಶಬ್ದವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
6. ಇವುಗಳು ಮಾನವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗರೂಕವಾದ ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುವವರು ಮುಂಜಾನೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಗಿಂತ ತೆರೆದ ಸವನ್ನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಸುಲಭ. ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್ ಬಳಸುವುದು ಇವುಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ದೂರದಿಂದಲೇ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಇವುಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮೊದಲು ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬಳಸಬೇಡಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕಾಯುವುದು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿ (Yellow-faced Parrot) ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿ. ಇವುಗಳ ಹಸಿರು ದೇಹ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮುಖದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಇವುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಂದು ಆಭರಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಇವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಇಂದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು; ಇವು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದರಿಂದ ಕಾಡುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮಾನವರಾಗಿ, ನಾವು ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ನೋಡಲು ಸಿಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಇಂದೇ ನಾವು ಜಾಗೃತರಾಗಬೇಕಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿರದೆ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಬೇಕು. ಹಳದಿ ಮುಖದ ಗಿಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಲಿ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮರುಕಳಿಸಲಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಿಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.