Sri Lanka Grey Hornbill

ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബിൽ (Ocyceros gingalensis) ശ്രീലങ്കയിലെ തനത് പക്ഷി വർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഇവ പെർച്ചിംഗ് പക്ഷികളുടെ (Perching Birds) വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു. ഹോൺബിൽ കുടുംബത്തിൽ പെട്ട ഈ പക്ഷി അതിന്റെ സവിശേഷമായ രൂപഘടനകൊണ്ടും പെരുമാറ്റം കൊണ്ടും പക്ഷി നിരീക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്താറുണ്ട്. ശ്രീലങ്കയിലെ നിബിഡ വനങ്ങളിലും തോട്ടങ്ങളിലും ഇവയെ സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്നു. മറ്റ് ഹോൺബില്ലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് വലിപ്പം കുറവാണെങ്കിലും, ഇവയുടെ ശാരീരിക ഘടന വളരെ ആകർഷകമാണ്. ഈ പക്ഷി ശ്രീലങ്കയുടെ തനതായ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കാടുകളിലെ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ വിത്തുകൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിലും ഇവ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രീയമായി 'ഒസിസെറോസ് ജിൻഗലെൻസിസ്' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ നൽകുന്നു.

ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബിൽ ഏകദേശം 45 മുതൽ 50 സെന്റീമീറ്റർ വരെ നീളമുള്ള പക്ഷിയാണ്. ഇതിന്റെ പ്രാഥമിക നിറം ചാരനിറമാണ് (Grey). ചിറകുകളിലും ശരീരത്തിന്റെ അടിഭാഗത്തും വെളുത്ത നിറം (White) കലർന്നിരിക്കുന്നു. ഇവയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത ഇവയുടെ കൊക്കാണ്. കൊക്കിന് അല്പം വളഞ്ഞ ആകൃതിയുണ്ട്, എന്നാൽ മറ്റ് ഹോൺബില്ലുകളെപ്പോലെ ഇതിന് കൊക്കിനു മുകളിൽ വലിയ 'കാസ്ക്' (Casque) ഇല്ല. കണ്ണുകൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ഭാഗം കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള തൊലിയാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആൺ പക്ഷികൾക്ക് പെൺ പക്ഷികളെ അപേക്ഷിച്ച് അല്പം വലിപ്പമുള്ള കൊക്കുകളുണ്ട്. ഇവയുടെ വാലിന് നീളമുണ്ട്, പറക്കുമ്പോൾ വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള വാലറ്റങ്ങൾ വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിക്കും. ഇവയുടെ കാലുകൾക്ക് ബലമുണ്ട്, ഇത് മരച്ചില്ലകളിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കാൻ ഇവയെ സഹായിക്കുന്നു. തൂവലുകൾക്ക് മിനുസമുള്ള ഘടനയാണുള്ളത്.

ഈ പക്ഷികൾ പ്രധാനമായും ശ്രീലങ്കയിലെ മഴക്കാടുകളിലും, ഉണങ്ങിയ കാടുകളിലും, തോട്ടങ്ങളിലുമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ മരങ്ങളുടെ മുകളിൽ വസിക്കുന്ന പക്ഷികളാണ്. ഉയർന്ന മരങ്ങൾ ഉള്ള ഇടതൂർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഇവയ്ക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമാണ്. മനുഷ്യവാസമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾക്ക് അടുത്തുള്ള വലിയ മരങ്ങളിലും ഇവയെ ഇടയ്ക്കിടെ കാണാറുണ്ട്. കാടുകളുടെ ഉൾഭാഗം മുതൽ തേയിലത്തോട്ടങ്ങൾ വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവയ്ക്ക് അതിജീവിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. വനനശീകരണം ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും, ഇവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ മരങ്ങൾ ഉള്ളിടത്തോളം കാലം ഇവ അവിടെ തുടരാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. മരങ്ങളുടെ ഉയരത്തിലുള്ള ശാഖകളിൽ ഇരിക്കാനാണ് ഇവ കൂടുതൽ താല്പര്യപ്പെടുന്നത്.

ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബിൽ പ്രധാനമായും പഴങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷിയാണ്. അത്തിപ്പഴം പോലെയുള്ള കാട്ടുപഴങ്ങളാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന ഭക്ഷണം. പഴങ്ങൾ കൂടാതെ ചെറിയ പ്രാണികൾ, ചിലന്തികൾ, ചെറിയ ഉരഗങ്ങൾ എന്നിവയെയും ഇവ ഭക്ഷണമാക്കാറുണ്ട്. പ്രജനന കാലങ്ങളിൽ ഇവ പ്രോട്ടീൻ ലഭ്യതയ്ക്കായി പ്രാണികളെ കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നു. വിത്തുകൾ വിഴുങ്ങിയ ശേഷം അവയെ മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിൽ വിസർജ്ജിക്കുന്നതിലൂടെ വനവൽക്കരണത്തിൽ ഇവ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. മരങ്ങളിൽ നിന്ന് പഴങ്ങൾ കൊത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ ഇവ വളരെ വിദഗ്ധരാണ്. ഭക്ഷണത്തിനായി ഇവ ഒരു മരത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു മരത്തിലേക്ക് കൂട്ടമായി സഞ്ചരിക്കാറുണ്ട്. ഇവയുടെ ദഹനവ്യവസ്ഥ പഴങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കാൻ പാകത്തിലുള്ളതാണ്.

ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബില്ലുകളുടെ പ്രജനന രീതി വളരെ കൗതുകകരമാണ്. ഇവ മരപ്പൊത്തുകളെയാണ് കൂടുണ്ടാക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. കൂടുണ്ടാക്കിയ ശേഷം പെൺ പക്ഷി മരപ്പൊത്തിനകത്ത് കയറുകയും, ആൺ പക്ഷി ആ പൊത്തിന്റെ കവാടം ചെളി, കാഷ്ഠം, പഴങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു ചെറിയ ദ്വാരം മാത്രം ബാക്കി വെച്ച് അടയ്ക്കുന്നതിലൂടെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് പെൺ പക്ഷിയെയും കുഞ്ഞുങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ആൺ പക്ഷി പുറത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണമെത്തിച്ചു നൽകുന്നു. പെൺ പക്ഷി മുട്ടയിട്ട് വിരിയിക്കുന്ന സമയമത്രയും ഈ പൊത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പറക്കാൻ പാകമാകുന്നതുവരെ ഈ സുരക്ഷാ സംവിധാനം തുടരുന്നു. ഇത് വളരെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു പരിണാമപരമായ സ്വഭാവമാണ്.

ഇവ സാധാരണയായി ജോഡികളായോ അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ കൂട്ടങ്ങളായോ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവയുടെ ശബ്ദം വളരെ പ്രത്യേകതയുള്ളതാണ്, ഒരുതരം അലർച്ച പോലെയാണ് ഇവ ശബ്ദമുണ്ടാക്കുന്നത്. പറക്കുമ്പോൾ ചിറകുകൾ തുടിക്കുന്ന ശബ്ദം വ്യക്തമായി കേൾക്കാം. ഇവ അങ്ങേയറ്റം ജാഗ്രതയുള്ള പക്ഷികളാണ്. മനുഷ്യരുടെ സാന്നിധ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ മരത്തിന്റെ മറവിലേക്ക് ഒളിക്കാൻ ഇവ ശ്രമിക്കും. പകൽ സമയത്താണ് ഇവ കൂടുതൽ സജീവമായി കാണപ്പെടുന്നത്. രാവിലെയും വൈകുന്നേരവുമാണ് ഇവ ഭക്ഷണത്തിനായി കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുന്നത്. മറ്റ് പക്ഷികളുമായി വലിയ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാറില്ലെങ്കിലും, കൂടുണ്ടാക്കുന്ന സമയത്ത് തങ്ങളുടെ പ്രദേശം സംരക്ഷിക്കാൻ ഇവ ശ്രമിക്കാറുണ്ട്.

ഐയുസിഎൻ (IUCN) റെഡ് ലിസ്റ്റ് പ്രകാരം ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബിൽ 'ലീസ്റ്റ് കൺസേൺ' (Least Concern) വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. അതായത് ഇവയ്ക്ക് നിലവിൽ വംശനാശ ഭീഷണി കുറവാണ്. എങ്കിലും, വനനശീകരണം മൂലം ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ ചുരുങ്ങുന്നത് ആശങ്കയുണ്ടാക്കുന്നു. ശ്രീലങ്കൻ സർക്കാർ ഇവയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി കർശനമായ നിയമങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കാടുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതും മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നത് തടയുന്നതും ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. പരിസ്ഥിതി പ്രേമികളുടെയും പക്ഷി നിരീക്ഷകരുടെയും ശ്രദ്ധ ഇവയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ തുടരേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്.

1. ഇവ ശ്രീലങ്കയിലെ തനത് ഇനമാണ്.
2. കൊക്കിന് മുകളിൽ കാസ്ക് ഇല്ലാത്ത അപൂർവ്വം ഹോൺബില്ലുകളിൽ ഒന്നാണ്.
3. കൂട് അടച്ച് പെൺ പക്ഷിയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന രീതി വളരെ വിചിത്രമാണ്.
4. ഇവ മികച്ച വിത്ത് വിതരണക്കാരാണ്.
5. ശബ്ദമുണ്ടാക്കുമ്പോൾ ഇവ പലപ്പോഴും തല മുകളിലേക്ക് ഉയർത്താറുണ്ട്.
6. ചെറിയ പ്രാണികളെയും ഉരഗങ്ങളെയും ഭക്ഷണമാക്കുന്നതിൽ ഇവ മിടുക്കരാണ്.

ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബില്ലുകളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പ്രഭാതത്തിൽ തന്നെ വനപ്രദേശങ്ങളിലെത്തണം. ബൈനോക്കുലറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഇവയെ ദൂരെ നിന്ന് കാണാൻ സഹായിക്കും. ഇവയുടെ ശബ്ദം ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഇവ എവിടെയുണ്ടെന്ന് എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്താം. കാട്ടുപാതകളിൽ നിശബ്ദത പാലിക്കുന്നത് ഇവയെ അടുത്ത് കാണാൻ സഹായിക്കും. ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർക്ക് വലിയ ലെൻസുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഗുണകരമാകും. ഇവ മരങ്ങളുടെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് കഴുത്തിന് ആയാസം വരാത്ത രീതിയിൽ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്തുക. പക്ഷി നിരീക്ഷണത്തിന് പോകുമ്പോൾ പ്രകൃതിക്ക് ദോഷം വരാത്ത രീതിയിൽ പെരുമാറാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇവയെ ശല്യപ്പെടുത്താതെ ദൂരെ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.

ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബിൽ നമ്മുടെ പ്രകൃതിയുടെ ഒരു അമൂല്യ സമ്പത്താണ്. വനങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനും ജൈവവൈവിധ്യത്തിനും ഈ പക്ഷി നൽകുന്ന സംഭാവനകൾ ചെറുതല്ല. ഇവയുടെ പെരുമാറ്റരീതികളും കൂടുണ്ടാക്കുന്ന രീതിയും പ്രകൃതിയിലെ അത്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ശാസ്ത്രീയമായി ഒസിസെറോസ് ജിൻഗലെൻസിസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷി ശ്രീലങ്കയുടെ വനഭംഗിക്ക് മാറ്റുകൂട്ടുന്നു. വനനശീകരണം തടയുന്നതിലൂടെയും ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെയും നമുക്ക് ഈ പക്ഷികളെ വരുംതലമുറയ്ക്കായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കും. പക്ഷി നിരീക്ഷകർക്കും ഗവേഷകർക്കും ഒരുപോലെ കൗതുകം പകരുന്ന ഒന്നാണ് ഈ പക്ഷി. ഈ ലേഖനം ശ്രീലങ്കൻ ഗ്രേ ഹോൺബില്ലിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നു. പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഓരോരുത്തരും ഇത്തരം പക്ഷികളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി മുന്നിട്ടിറങ്ങേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. നമ്മുടെ ചുറ്റുമുള്ള പക്ഷികളെ നിരീക്ഷിക്കാനും അവയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനും സമയം കണ്ടെത്തുക. അറിവാണ് സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആദ്യപടി.