Mrs Humes Pheasant बद्दल मूलभूत माहिती

मिसेस ह्यूमचा तीतर (Syrmaticus humiae) हा एक अत्यंत दुर्मिळ आणि देखणा पक्षी आहे. याला 'ह्यूमचा तीतर' असेही संबोधले जाते. हा पक्षी प्रामुख्याने ईशान्य भारतातील डोंगराळ भागात आढळतो. निसर्गप्रेमी आणि पक्षी निरीक्षकांसाठी हा एक अतिशय आकर्षणाचा विषय आहे.

या पक्ष्याचे स्वरूप अतिशय प्रभावी असते:

• आकार: या पक्षाची लांबी साधारणपणे ६० ते ९० सेंटीमीटरपर्यंत असते.
• रंग: मुख्य रंग गडद तपकिरी असतो, ज्यावर पांढऱ्या रंगाचे आकर्षक नक्षीकाम किंवा पट्टे असतात.
• वैशिष्ट्य: लांब शेपटी आणि भडक डोळ्यांभोवतीची त्वचा याला अधिक सुंदर बनवते.

मिसेस ह्यूमचा तीतर प्रामुख्याने दाट जंगलात आणि डोंगराळ प्रदेशात राहणे पसंत करतो. हे पक्षी साधारणपणे १५०० ते ३००० मीटर उंचीवरील मिश्र पानझडी आणि सदाहरित जंगलांमध्ये आढळतात.

हे पक्षी मुख्यत्वे जमिनीवर राहणारे (Upland Ground Birds) असल्याने त्यांचा आहार खालील घटकांवर आधारित असतो:

• विविध प्रकारची बियाणे
• जमिनीवरील कीटक आणि अळ्या
• झाडांची कोवळी पाने आणि कंद
• रानमेवा (बेरी)

प्रजनन काळामध्ये नर पक्षी आपली शेपटी फुलवून मादीला आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करतो. हे पक्षी जमिनीवरच खड्डा करून किंवा झुडपांच्या आडोशाला घरटी बनवतात. मादी सहसा ६ ते १२ अंडी घालते.

हे पक्षी स्वभावाने खूप लाजाळू आणि सावध असतात. ते बहुतेक वेळ जमिनीवरच घालवतात आणि धोक्याची चाहूल लागताच वेगाने धावत जाऊन झुडपांमध्ये लपतात. ते सहसा जोडीने किंवा लहान गटात राहतात.

IUCN च्या लाल यादीनुसार, मिसेस ह्यूमचा तीतर 'नजीकच्या धोकाग्रस्त' (Near Threatened) श्रेणीत येतो. अधिवासाचा नाश आणि शिकारीमुळे यांची संख्या कमी होत आहे, त्यामुळे त्यांच्या संरक्षणाची गरज आहे.

1. या पक्षाचे नाव 'ए.ओ. ह्यूम' यांच्या पत्नीच्या सन्मानार्थ ठेवण्यात आले आहे.
2. हा मणिपूर राज्याचा राज्यपक्षी आहे.
3. यांचे उड्डाण खूप कमी अंतराचे आणि कमी उंचीचे असते.
4. नर पक्षी मादीपेक्षा आकाराने अधिक आकर्षक असतात.

जर तुम्हाला या दुर्मिळ पक्ष्याला पाहायचे असेल, तर पहाटेच्या वेळी शांतपणे जंगलात जा. गडद रंगाचे कपडे वापरा आणि दुर्बिणीचा (Binoculars) वापर करा. तसेच, स्थानिक मार्गदर्शकाची मदत घेणे कधीही उत्तम.

मिसेस ह्यूमचा तीतर हा निसर्गाचा एक अनमोल ठेवा आहे. आपल्या जैवविविधतेचे रक्षण करणे ही आपली जबाबदारी आहे. या सुंदर पक्ष्याबद्दलची माहिती इतरांपर्यंत पोहोचवून आपण त्यांच्या संरक्षणासाठी जनजागृती करू शकतो.