Upland Ground Birds

Photo by Admin

Warning: Undefined variable $by_location in /home/odescxjtd641/public_html/beefound.in/bird-details.php on line 874

Cheer Pheasant

Catreus wallichii

Last update: 26 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Cheer Pheasant ची मूलभूत माहिती

Scientific Name	Catreus wallichii
Status	VU असुरक्षित
Size	90-118 cm (35-46 inch)
Colors	Buff Brown
Type	Upland Ground Birds
Family	Pheasants, Partridges, Turkeys, Grouse

ओळख

चीअर फॅजंट (शास्त्रीय नाव: Catreus wallichii) हा हिमालयातील एक अत्यंत दुर्मिळ आणि देखणा पक्षी आहे. हा पक्षी प्रामुख्याने त्याच्या लांब शेपटीसाठी आणि विशिष्ट आवाजासाठी ओळखला जातो. हा पक्षी 'फॅजंट' कुटुंबातील असून, पर्यावरणाच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील मानला जातो.

शारीरिक रचना

चीअर फॅजंटचा आकार साधारणपणे ९० ते ११८ सेमी इतका असतो. याच्या शरीराचा मुख्य रंग बफ (फिकट पिवळसर-तपकिरी) असून त्यावर तपकिरी रंगाचे गडद ठिपके आणि पट्टे असतात. नराची शेपटी अतिशय लांब आणि आकर्षक असते, तर मादी नराच्या तुलनेत थोडी लहान आणि कमी गडद रंगाची असते.

नैसर्गिक अधिवास

हे पक्षी प्रामुख्याने हिमालयातील उंच डोंगराळ भागात आढळतात. ते साधारणपणे १,२०० ते ३,२०० मीटर उंचीवरील गवताळ प्रदेश, झुडपी जंगले आणि खडकाळ उतारांवर राहणे पसंत करतात.

खाद्य

चीअर फॅजंट हे प्रामुख्याने जमिनीवर राहणारे पक्षी आहेत. त्यांचा आहार खालीलप्रमाणे असतो:

विविध प्रकारची बियाणे आणि धान्ये.
गवताचे कोवळे कोंब आणि कंदमुळे.
कीटक आणि लहान अपृष्ठवंशी प्राणी.

प्रजनन आणि घरटे

यांचा प्रजनन काळ वसंत ऋतूत (एप्रिल ते जून) असतो. ते जमिनीवरच, झुडपांच्या आडोशाला किंवा खडकांच्या खाचेत गवत आणि पानांचा वापर करून घरटे बनवतात. मादी एकावेळी ९ ते १० अंडी घालते.

वर्तन

चीअर फॅजंट हे अतिशय लाजाळू आणि सावध पक्षी आहेत. ते सहसा लहान गटांत राहतात. पहाटे आणि संध्याकाळी ते खूप सक्रिय असतात आणि त्यांचा आवाज खूप लांबपर्यंत ऐकू येतो. धोक्याची चाहूल लागताच ते वेगाने पळून जाणे किंवा उडणे पसंत करतात.

संवर्धन स्थिती - VU असुरक्षित

इंटरनॅशनल युनियन फॉर कॉन्झर्व्हेशन ऑफ नेचर (IUCN) नुसार, चीअर फॅजंट हे 'असुरक्षित' (Vulnerable) श्रेणीत येतात. अधिवासाचा ऱ्हास आणि शिकारीमुळे यांची संख्या दिवसेंदिवस कमी होत आहे.

रंजक तथ्ये

चीअर फॅजंटला 'नेपाळचे फॅजंट' असेही संबोधले जाते.
यांच्या शेपटीची लांबी त्यांच्या शरीराच्या एकूण लांबीच्या निम्म्याहून अधिक असू शकते.
हे पक्षी प्रामुख्याने जमिनीवरच राहतात आणि खूप कमी अंतरासाठीच उडतात.
यांचे नाव त्यांच्या विशिष्ट आणि मोठ्या आवाजावरून पडले आहे, जो पहाटेच्या वेळी स्पष्ट ऐकू येतो.

पक्षिमित्र किंवा निरीक्षकांसाठी टिप्स

जर तुम्हाला चीअर फॅजंटचे निरीक्षण करायचे असेल, तर खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:

पहाटेच्या वेळी किंवा संध्याकाळी लवकर निरीक्षण स्थळी पोहोचा.
शांत राहा आणि गडद रंगाचे कपडे परिधान करा.
दूरबीनचा (Binoculars) वापर करा जेणेकरून पक्ष्यांना त्रास होणार नाही.
त्यांच्या अधिवासात कचरा टाकू नका किंवा गोंधळ करू नका.

विशेष सल्ला: या पक्षाला त्याच्या नैसर्गिक अधिवासात जवळून आणि स्पष्टपणे पाहण्यासाठी, 8x42 क्षमतेची दूरबीन (Binoculars) किंवा टेलिस्कोप वापरण्याचा सल्ला दिला जातो.

- [आमच्याद्वारे सुचवलेले सर्वोत्तम टूल्स येथे पहा]

निष्कर्ष

चीअर फॅजंट हा हिमालयाचा एक अनमोल ठेवा आहे. या दुर्मिळ पक्षाचे अस्तित्व टिकवून ठेवण्यासाठी त्यांच्या अधिवासाचे संरक्षण करणे ही काळाची गरज आहे. आपण सर्व मिळून निसर्गाच्या या सुंदर देणगीचे रक्षण केले पाहिजे.