Black Francolin

Francolinus francolinus

Last update: 30 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Black Francolin ची मूलभूत माहिती

Scientific Name	Francolinus francolinus
Status	LC कमी काळजी
Size	33-36 cm (13-14 inch)
Colors	Black White
Type	Upland Ground Birds
Family	Pheasants, Partridges, Turkeys, Grouse

इतर भाषांमध्ये Black Francolin ची नावे

assamese	কলা তিতৰ, কেৰা তিতৰ
bengali	কালো তিতির, কালা তিতির
bhojpuri	काला तीतर
french	Francolin noir
gujarati	કાળો તેતર
hindi	काला तीतर
kannada	ಕಪ್ಪುವಣ್ಣದ ಕೌಜಗ, ಕಪ್ಪು ಕೌಜಗ
malayalam	കരിങ്കോഴി, കരിങ്കോഴിപ്പക്ഷി
marathi	काळा तित्तर
nepali	कालो तितुर, कालो तीतर
oriya	କଳା ତିତିରି
portuguese	Francolim-preto
punjabi	ਕਾਲਾ ਤਿੱਤਰ
sanskrit	तित्तिरिः, वर्तिकः
spanish	Francolín negro, Francolín común
tamil	கருங்கௌதாரி
telugu	నల్ల కోడి ఈత, నల్ల కౌజు

ओळख

काळा तीतर (Black Francolin), ज्याला वैज्ञानिक भाषेत Francolinus francolinus असे म्हटले जाते, हा एक आकर्षक भूचर पक्षी आहे. त्याच्या विशिष्ट रंगांमुळे आणि आवाजामुळे तो सहज ओळखला जातो. हा पक्षी प्रामुख्याने शेती आणि झुडपी प्रदेशात आढळतो आणि त्याच्या सुंदर पिसामुळे पक्षीप्रेमींना नेहमीच आकर्षित करतो.

शारीरिक रचना

काळा तीतर साधारणपणे 33-36 सेमी लांबीचा असतो. नराच्या शरीराचा मुख्य रंग चमकदार काळा असून, त्याच्या मानेवर आणि पंखांवर पांढऱ्या रंगाचे आकर्षक ठिपके किंवा पट्टे असतात. त्याच्या डोळ्यांजवळ एक लालसर-तपकिरी रंगाचा पट्टा असतो. मादीचा रंग फिकट तपकिरी असतो आणि तिच्या शरीरावर गडद तपकिरी रंगाचे पट्टे असतात, ज्यामुळे ती परिसराशी जुळवून घेते.

नैसर्गिक अधिवास

काळा तीतर हा प्रामुख्याने सपाट गवताळ प्रदेश, शेतीची भातशेती, ऊसशेती, झुडपी जंगल आणि नदीकिनारी असलेल्या झुडपांमध्ये आढळतो. त्याला दाट गवताचे आणि लपण्यासाठी झाडेझुडपे असलेले प्रदेश आवडतात. हा पक्षी अनेकदा पाण्याजवळच्या ठिकाणी दिसून येतो.

खाद्य

काळ्या तीतराचा आहार वैविध्यपूर्ण असतो. तो प्रामुख्याने धान्य (उदा. गहू, तांदूळ), बिया, गवताचे कोंब, कीटक, लहान किडे, अळ्या आणि काही वेळेस लहान सरपटणारे प्राणी खातो. तो जमिनीवरच आपले अन्न शोधतो.

प्रजनन आणि घरटे

काळा तीतर जमिनीवरच घरटे बनवतो, सहसा दाट गवताखाली किंवा झुडपांच्या आडोशाला. मादी साधारणपणे 7 ते 12 अंडी घालते. अंडी फिकट तपकिरी रंगाची असतात. पिल्लांची काळजी नर आणि मादी दोघेही घेतात आणि त्यांना लवकरच स्वतंत्र होण्यासाठी मदत करतात.

वर्तन

काळा तीतर हा एक लाजाळू आणि सावध पक्षी आहे. तो सहसा एकटा किंवा जोडीने फिरताना दिसतो. धोक्याची चाहूल लागताच तो वेगाने धावतो किंवा कमी उंचीवर उडतो. नराचा विशिष्ट आणि कर्कश आवाज दूरपर्यंत ऐकू येतो, विशेषतः सकाळी आणि संध्याकाळी, ज्यामुळे त्याचे स्थान ओळखणे सोपे होते.

संवर्धन स्थिती - LC कमी काळजी

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर काळ्या तीतराची संवर्धन स्थिती 'किमान चिंताजनक' (Least Concern) म्हणून वर्गीकृत केली आहे. तथापि, काही स्थानिक ठिकाणी अधिवासाचा नाश, कीटकनाशकांचा वापर आणि शिकारीमुळे त्यांच्या संख्येला धोका निर्माण झाला आहे.

रंजक तथ्ये

त्याच्या विशिष्ट आणि कर्कश आवाजामुळे त्याला 'काळा तीतर' असे नाव मिळाले आहे.
तो सहसा सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी उशिरा सक्रिय असतो.
भारतात याला 'काला तीतर' या नावानेही ओळखले जाते.
धोका जाणवल्यास तो जमिनीवरच लपून बसणे पसंत करतो, ज्यामुळे त्याला शोधणे कठीण होते.

पक्षिमित्र किंवा निरीक्षकांसाठी टिप्स

सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी उशिरा शांतपणे निरीक्षण करा, कारण तो या वेळेत अधिक सक्रिय असतो.
त्याचा विशिष्ट आवाज ऐकून त्याचे स्थान शोधण्याचा प्रयत्न करा.
शेतीच्या कडा, गवताळ प्रदेश आणि झुडपी भागांवर लक्ष ठेवा.
लपून बसण्याची त्यांची प्रवृत्ती असल्यामुळे संयम ठेवा आणि दुर्बिणीचा वापर करा.

निष्कर्ष

काळा तीतर हा भारतीय उपखंडातील एक सुंदर आणि महत्त्वाचा भूचर पक्षी आहे. त्याच्या आकर्षक रंगांमुळे आणि विशिष्ट आवाजामुळे तो निसर्गातील एक अविभाज्य घटक बनतो. त्याच्या संरक्षणासाठी अधिवास संवर्धन करणे अत्यंत आवश्यक आहे, जेणेकरून भविष्यातील पिढ्याही या आकर्षक पक्ष्याचे दर्शन घेऊ शकतील.