Bugun Liocichla

Liocichla bugunorum

Last update: 01 Aug 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Bugun Liocichla ਬਾਰੇ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

Scientific Name	Liocichla bugunorum
Status	CR ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ
Size	20-22 cm (8-9 inch)
Colors	Olive Yellow
Type	Perching Birds
Family	Laughingthrushes and allies

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ (Liocichla bugunorum) 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਈਗਲਨੈਸਟ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਦੇ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਬੁਗੁਨ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪੰਛੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਗੀਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੀਮਤ ਵੰਡ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ

ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ 22 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ, ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਰੰਗ ਜੈਤੂਨੀ (olive) ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਪੂਛ 'ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕਾਲਾ ਤਾਜ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਚੁੰਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੰਬੀ ਪੂਛ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੱਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਾਮੇਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਈਗਲਨੈਸਟ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਦੇ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਚੌੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 2,000 ਤੋਂ 2,500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਬਾਂਸ ਅਤੇ ਰੋਡੋਡੇਂਡ੍ਰੋਨ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਇਸਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਖੁਰਾਕ

Leiothrichidae ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀੜੇਮਾਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਕੀੜੇ, ਲਾਰਵੇ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਜੰਗਲੀ ਬੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣਾ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਨਿਰੀਖਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਹਾਰ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਗੀਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੇਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜੋੜਿਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਘਣੀ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹੇ।

ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ - CR ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਨੂੰ IUCN ਦੁਆਰਾ 'ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ' (Critically Endangered) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਖ਼ਤਰਾ ਇਸਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਗਲਨੈਸਟ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੀ।
ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਥਾਨਕ ਬੁਗੁਨ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਸਿਰਫ ਈਗਲਨੈਸਟ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਗੀਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।

ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੀਰਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਥਾਨਕ ਗਾਈਡਾਂ ਨਾਲ ਈਗਲਨੈਸਟ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਜਾਣ। ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। ਕੈਮੋਫਲੇਜ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ। ਪੰਛੀ ਦੀ ਫੋਟੋ ਲੈਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿਓ।

ਸਿੱਟਾ

ਬੁਗੁਨ ਲਿਓਸਿਚਲਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲੱਭਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਸਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵੀ ਇਸਦੇ ਸੁਰੀਲੇ ਗੀਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਣ।