shikra

Accipiter badius

Last update: 28 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Shikra ਬਾਰੇ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

Scientific Name	Accipiter badius
Status	LC ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ
Size	30-36 cm (12-14 inch)
Colors	Brown White
Type	Birds of Prey
Family	Hawks, Eagles

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ Shikra ਦੇ ਨਾਮ

bengali	à¦¬à§°à§€à¦¶à§‡à¦¨
gujarati	àª¶àª•àª°à«‹
hindi	à¤¶à¤¿à¤•à¤¾à¤°à¤¾
kannada	à²¡à³‡à²—à³†
malayalam	à´ªàµà´°à´¾à´ªàµà´ªà´¿à´Ÿà´¿à´¯àµ»
marathi	à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤°à¤¾
nepali	à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤°à¤¾
punjabi	à¨¸à¨¼à¨¿à¨•à¨°à¨¾
tamil	à®µà¯ˆà®°à®¿

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਸ਼ਿਕਰਾ (Accipiter badius), ਜਿਸਨੂੰ ਲਿਟਲ ਬੈਂਡਡ ਗੋਸ਼ੌਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲਚਕੀਲਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਰੈਪਟਰ Accipitridae ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ

ਸ਼ਿਕਰਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 26 ਤੋਂ 36 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੰਭ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਛ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਤੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਬਾਰੀਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਦਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ-ਸੰਤਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ

ਸ਼ਿਕਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਸਵਾਨਾ, ਸੁੱਕੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਖੁਰਾਕ

ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

ਛਿਪਕਲੀਆਂ
ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ, ਬੋਟ ਅਤੇ ਆਂਡੇ
ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਚਮਗਿੱਦੜ
ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣਾ

ਸ਼ਿਕਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀਕ ਘਾਹ ਨਾਲ ਲਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਤੋਂ 4 ਫਿੱਕੇ ਨੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਹਾਰ

ਸ਼ਿਕਰਾ ਇੱਕ ਆਮ ਫੜਫੜਾਉਣ ਅਤੇ ਤੈਰਨ ਵਾਲੀ ਉਡਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਤਿੱਖੀ ਦੋ-ਨੋਟ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀ-ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਪੰਛੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਟਾਹਣੀ ਜਾਂ ਤਾਰ 'ਤੇ ਉੱਚੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਡਰੋਂਗੋ ਪੰਛੀ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ - LC ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ

ਸ਼ਿਕਰਾ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ IUCN ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ (Least Concern) ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਆਪਕ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ।

ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ

ਸ਼ਿਕਰੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਅਕਸਰ ਡਰੋਂਗੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਆਮ ਹਾਕ-ਕੂਕੂ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸ਼ਿਕਰੇ ਦੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਕਰੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਆਸਾਨ ਸੀ।
ਸ਼ਿਕਰੇ ਦੇ ਅਫਰੀਕੀ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ।

ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ

ਸ਼ਿਕਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਨਗਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਜਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਲੱਭੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਨੋਟ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੇਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਸਪੈਰੋਹਾਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।

ਖਾਸ ਸਲਾਹ: ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨੇੜਿਓਂ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਦੇਖਣ ਲਈ, 8x42 ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਦੂਰਬੀਨ (Binoculars) ਜਾਂ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

- [ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟੂਲ ਇੱਥੇ ਦੇਖੋ]

ਸਿੱਟਾ

ਸ਼ਿਕਰਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਛੋਟਾ ਲਿਟਲ ਬੈਂਡਡ ਗੋਸ਼ੌਕ ਵਧਦਾ-ਫੁੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਨਪਸੰਦ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।