glossy ibis

Plegadis falcinellus

Last update: 31 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Glossy Ibis ની પાયાની માહિતી

Scientific Name	Plegadis falcinellus
Status	LC ઓછી ચિંતા
Size	48-66 cm (19-26 inch)
Colors	Bronze Black
Type	Waders
Family	Ibises, Spoonbills

અન્ય ભાષાઓમાં Glossy Ibis ના નામ

malayalam	ചെമ്പൻ അരിവാൾക്കൊക്കൻ
marathi	मोर शराटी
nepali	सानो साँवरी
tamil	அன்றில்

પરિચય

ગ્લોસી આઈબિસ (Plegadis falcinellus) એ પેલેકાનીફોર્મ્સ ઓર્ડરનું એક આકર્ષક જળચર પક્ષી છે. તે આઈબિસ અને સ્પૂનબિલ પરિવાર (Threskiornithidae) માંથી આવે છે. આ પક્ષી તેની વિશિષ્ટ વક્ર ચાંચ અને ચમકદાર રંગો માટે જાણીતું છે, જે તેને અન્ય જળચર પક્ષીઓથી અલગ પાડે છે.

શારીરિક દેખાવ

ગ્લોસી આઈબિસનું કદ આશરે 55 થી 65 સેમી હોય છે. તેના પીંછા ઘેરા કથ્થઈ, લાલ અને લીલા રંગના હોય છે જે સૂર્યપ્રકાશમાં ધાતુ જેવી અદભૂત ચમક (Glossy look) આપે છે. તેની લાંબી અને નીચેની તરફ વળેલી ચાંચ કાદવમાં ખોરાક શોધવા માટે અનુકૂળ છે.

રહેઠાણ

આ પક્ષી મુખ્યત્વે મીઠા પાણીના અથવા ખારા પાણીના ભીના વિસ્તારોમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે, જેમ કે તળાવો, નદીઓ, કાદવવાળી જમીન (marshes) અને ડાંગરના ખેતરો. તેઓ ખાસ કરીને એવા વિસ્તારો પસંદ કરે છે જ્યાં નળ, બરુ અને ઝાડીઓ જેવી ગીચ વનસ્પતિ હોય. તેઓ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ઓછા જોવા મળે છે.

આહાર

ગ્લોસી આઈબિસ સર્વભક્ષી આહાર ધરાવે છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

જળચર જીવડાં: ભૃંગ, માખીઓ, ડ્રેગનફ્લાય અને તીડ.
નાના જીવો: કરોળિયા, કરચલા અને જળો.
અન્ય: દેડકા, ગરોળી, નાના સાપ, ગોકળગાય અને નાની માછલીઓ.

પ્રજનન અને માળો

ગ્લોસી આઈબિસ સામાન્ય રીતે વસાહતોમાં પ્રજનન કરે છે. તેઓ પાણીની આસપાસની ઝાડીઓમાં અથવા વૃક્ષો પર માળો બાંધે છે. નર અને માદા બંને માળો બાંધવાની અને બચ્ચાના ઉછેરની જવાબદારી વહેંચે છે. તેઓ ઘણીવાર અન્ય જળચર પક્ષીઓની વસાહતો સાથે હળીમળીને રહે છે.

વર્તન

આ પક્ષીઓ ખૂબ જ સામાજિક હોય છે અને મોટાભાગે ટોળામાં જોવા મળે છે. તેઓ છીછરા પાણીમાં ચાલીને પોતાની લાંબી ચાંચ વડે કાદવમાં ખોરાક શોધે છે. રાત્રિના સમયે, તેઓ ખોરાક શોધવાના સ્થળથી દૂર સુરક્ષિત અને ઊંચા વૃક્ષો પર વિશ્રામ (roosting) કરે છે.

સંરક્ષણ સ્થિતિ - LC ઓછી ચિંતા

વર્તમાનમાં, ગ્લોસી આઈબિસ વૈશ્વિક સ્તરે જોખમમાં નથી અને તેની સંખ્યા પૂરતી છે. જોકે, વેટલેન્ડ્સ (ભીની જમીન) ના વિનાશ અને પ્રદૂષણને કારણે તેમના રહેઠાણ પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.

રસપ્રદ તથ્યો

તેનું નામ ગ્રીક શબ્દ 'Plegados' અને લેટિન 'Falcis' પરથી આવ્યું છે, જે બંનેનો અર્થ 'દાતરડું' થાય છે, જે તેની ચાંચના આકારને દર્શાવે છે.
આ વિશ્વની સૌથી વધુ ફેલાયેલી આઈબિસ પ્રજાતિ છે, જે યુરોપ, એશિયા, આફ્રિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકામાં જોવા મળે છે.
ભારતમાં, ખાસ કરીને પશ્ચિમ ભારતમાં, ગ્લોસી આઈબિસ સ્થાયી નિવાસી પક્ષી તરીકે જોવા મળે છે.
19મી સદીમાં આ પક્ષી આફ્રિકાથી દક્ષિણ અમેરિકા અને ત્યારબાદ ઉત્તર અમેરિકામાં કુદરતી રીતે ફેલાયું હોવાનું મનાય છે.

પક્ષી નિરીક્ષકો માટે ટીપ્સ

ગ્લોસી આઈબિસને જોવા માટે વહેલી સવાર અથવા સાંજનો સમય શ્રેષ્ઠ છે. છીછરા જળાશયો અને ડાંગરના ખેતરોમાં બાયનોક્યુલરની મદદથી તમે તેમને કાદવમાં ખોરાક શોધતા જોઈ શકો છો. નિરીક્ષણ કરતી વખતે શાંત રહેવું જરૂરી છે જેથી પક્ષીઓ ઉડી ન જાય.

ખાસ સલાહ: આ પક્ષીને તેના કુદરતી રહેઠાણમાં નજીકથી અને સ્પષ્ટ રીતે જોવા માટે, 8x42 ક્ષમતાવાળા બાયનોક્યુલર (દૂરબીન) અથવા ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરવાની ખાસ સલાહ આપવામાં આવે છે.

- [અહીં અમારા દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા શ્રેષ્ઠ સાધનો જુઓ]

નિષ્કર્ષ

ગ્લોસી આઈબિસ એ જળચર પર્યાવરણનું એક અત્યંત સુંદર અને મહત્વનું પક્ષી છે. તેની ચમકદાર કાયા અને વિશિષ્ટ વર્તણૂક પક્ષી પ્રેમીઓને હંમેશા આકર્ષિત કરે છે. આપણા જળાશયોનું જતન કરવું એ આ સુંદર પક્ષીઓના સંરક્ષણ માટે અનિવાર્ય છે.