Himalayan Monal

Lophophorus impejanus

Last update: 28 Jul 2026

Read in: English Español Português हिन्दी বাংলা தமிழ் മലയാളം मराठी ગુજરાતી తెలుగు French Deutsch Русский 日本語简体中文 Italiano Tiếng Việt العربية ಕನ್ನಡ ਪੰਜਾਬੀ

Himalayan Monal ની પાયાની માહિતી

Scientific Name	Lophophorus impejanus
Status	LC ઓછી ચિંતા
Size	63-72 cm (25-28 inch)
Colors	Green Blue
Type	Upland Ground Birds
Family	Pheasants, Partridges, Turkeys, Grouse

અન્ય ભાષાઓમાં Himalayan Monal ના નામ

bengali	à¦¹à¦¿à¦®à¦¾à¦²à¦¯à¦¼ à¦®à§‹à¦¨à¦¾à¦²
hindi	à¤®à¥à¤¨à¤¾à¤², à¤¹à¤¿à¤®à¤¾à¤²à¤¯à¤¨ à¤®à¥‹à¤¨à¤¾à¤²
malayalam	à´¹à´¿à´®à´¾à´²à´¯àµ» à´®àµ‹à´£à´¾àµ½
marathi	à¤¹à¤¿à¤®à¤¾à¤²à¤¯à¥€ à¤®à¥‹à¤¨à¤²
nepali	à¤¡à¤¾à¤à¤«à¥‡
portuguese	Monal-do-himalaia, FaisÃ£o-monal
punjabi	à¨¨à©€à¨² à¨—à©œà©à¨¹, à¨®à©‹à¨¨à¨¾à¨²
sanskrit	à¤®à¤¯à¥‚à¤°à¤šà¤¨à¥à¤¦à¥à¤°à¤•, à¤šà¤¨à¥à¤¦à¥à¤°à¤®à¤¯à¥‚à¤°
spanish	Monal colirrojo, Monal del Himalaya
tamil	à®‡à®®à®¾à®²à®¯ à®®à¯‹à®©à®¾à®²à¯

પરિચય

હિમાલયન મોનલ (Lophophorus impejanus) એ હિમાલયના પર્વતીય વિસ્તારોમાં જોવા મળતું એક અત્યંત સુંદર અને આકર્ષક પક્ષી છે. તેને ઘણીવાર 'નેપાલનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ પક્ષી તેની ચમકતી પાંખો અને અદભૂત રંગો માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે.

શારીરિક દેખાવ

હિમાલયન મોનલનું કદ લગભગ 63 થી 72 સેમી જેટલું હોય છે. નર પક્ષી તેના અદભૂત રંગો માટે જાણીતું છે, જેમાં લીલો પ્રાથમિક રંગ અને વાદળી રંગની ઝાંય જોવા મળે છે, જે સૂર્યપ્રકાશમાં મેઘધનુષની જેમ ચમકે છે. માદા પક્ષીઓ સામાન્ય રીતે ભૂખરા કે બદામી રંગની હોય છે, જે તેમને પર્વતોમાં છુપાઈ રહેવામાં મદદ કરે છે.

રહેઠાણ

આ પક્ષી મુખ્યત્વે હિમાલયના ઊંચા પર્વતીય વિસ્તારોમાં, ખાસ કરીને પાઈન અને ઓકના જંગલોમાં અને ઘાસના મેદાનોમાં જોવા મળે છે. તેઓ દરિયાઈ સપાટીથી 2,000 થી 4,500 મીટરની ઊંચાઈએ રહેવાનું પસંદ કરે છે.

આહાર

હિમાલયન મોનલ સર્વભક્ષી છે. તેમનો ખોરાક મુખ્યત્વે નીચે મુજબ છે:

વનસ્પતિના મૂળ અને કંદ
બીજ અને ફળો
નાના જીવજંતુઓ અને અળસિયા

પ્રજનન અને માળો

પ્રજનન કાળ દરમિયાન, નર પક્ષી માદાને આકર્ષવા માટે વિવિધ પ્રકારના અવાજો અને નૃત્ય કરે છે. તેઓ જમીન પર નાના ખાડા ખોદીને તેમાં ઘાસ અને પાંદડાં વડે માળો બનાવે છે, જે પથ્થરોની આડમાં સુરક્ષિત હોય છે.

વર્તન

આ પક્ષીઓ મોટાભાગે એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે. તેઓ જમીન પર ખોરાક શોધવામાં વધુ સમય વિતાવે છે અને ભય અનુભવે ત્યારે ઝડપથી ઉડીને પર્વતોની ખીણોમાં છુપાઈ જાય છે.

સંરક્ષણ સ્થિતિ - LC ઓછી ચિંતા

આઈ.યુ.સી.એન. (IUCN) મુજબ હિમાલયન મોનલને 'ઓછા જોખમવાળી' (Least Concern) શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે, પરંતુ તેમના કુદરતી રહેઠાણના વિનાશ અને શિકારને કારણે તેમની સંખ્યા પર ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

રસપ્રદ તથ્યો

હિમાલયન મોનલને તેના ચમકતા રંગોને કારણે 'નવ રંગી' પક્ષી પણ કહેવામાં આવે છે.
નર પક્ષીના માથા પર સુંદર કલગી હોય છે.
તેઓ ખૂબ જ ઠંડા વાતાવરણમાં પણ સરળતાથી જીવી શકે છે.
આ પક્ષીઓ શિયાળામાં નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરે છે.

પક્ષી નિરીક્ષકો માટે ટીપ્સ

જો તમે આ પક્ષીને જોવા માંગતા હોવ, તો વહેલી સવારે પહાડી વિસ્તારોમાં જવું હિતાવહ છે. શાંતિ જાળવો અને દૂરબીનનો ઉપયોગ કરો જેથી પક્ષી ડરીને ઉડી ન જાય.

ખાસ સલાહ: આ પક્ષીને તેના કુદરતી રહેઠાણમાં નજીકથી અને સ્પષ્ટ રીતે જોવા માટે, 8x42 ક્ષમતાવાળા બાયનોક્યુલર (દૂરબીન) અથવા ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરવાની ખાસ સલાહ આપવામાં આવે છે.

- [અહીં અમારા દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા શ્રેષ્ઠ સાધનો જુઓ]